Krijg jij ademhalingsoefeningen mee van je huisarts?
Vorige week schreef ik een blog over ademfrequentie.
Al jaren ben ik fan van ademhalingsoefeningen en een oefening waarbij je rustig inademt (niet met diepe teugen) en je uitademing verlengt is één van mijn favoriete oefeningen.
Je ademfrequentie komt dan rond de zes per minuut en je hartslag zakt.
In tijden van stress en onrust, is het een heerlijke oefening om te doen.
Voor mensen met klachten waarbij stress een prominente rol speelt, kan een ontspanningsoefening levensveranderend zijn.
Een longarts mailde echter dat 6 tot 8 keer te weinig is, dat is hypoventilatie
Ik uitte mijn verbazing en vroeg of er artsen meelazen die een ademfrequentie van 6 tot 8 bestempelen als hypoventilatie.
Op LinkedIn bleken er twee artsen mee te lezen die wel wilden reageren.
Van de reactie van Bernard worden we niet veel wijzer, maar zo te lezen heeft hij er wat mensen mee aan het lachen gemaakt.
De reactie van Bernard verontrust me wel een beetje. Een grapje is leuk, maar is dit echt de mening van artsen over ademhalingsoefeningen bij wijze van ontspanning? Dat je met je armen gaat wapperen in een vliegtuig bij het opstijgen?
Volgens mij zijn artsen en wetenschappers het er toch wel over eens dat stres een enorme wissel trekt op de gezondheid.
Ontspanningsoefeningen zijn voor veel mensen goud waard. Ik begrijp dat Bernard geen tijd heeft om de tien boeken te lezen die ik geschreven heb, maar om alle toewijding en onderzoek te vergelijken met armen wapperen in een vliegtuig, is een tikkie vreemd.
Wat adviseert Bernard zijn patiënten die last hebben van slapeloosheid, hartkloppingen of een burn-out?
Welke ontspanningsoefeningen Bernard meegeeft aan zijn patiënten met hoge bloeddruk, slapeloosheid of stress, weten we niet, maar als we de reactie van mevrouw Jacobs lezen, is enthousiasme over ademhalingsoefeningen wel op zijn plaats.
De vraag staat nog steeds overeind: is volgens medici een ademfrequentie van 6 te laag
Op LinkedIn reageerde naast Bernard nog een arts: Frank den Heijer.
Wat hebben die artsen toch? Ik dacht dat ik aan dezelfde kant van de artsen stond. We worden massaal ziek van onze gewoontes (zitten, stressen, eten) en we zijn met z’n allen bezig om mensen gezonder te maken (meer bewegen, ontspannen, gezond eten). Huisartsen Bernard en Frank zijn dat blijkbaar niet met me eens.
Even samengevat:
Tussen 1999 en 2007 heb ik honderden metingen gedaan bij mensen. Adempatroon, ademfrequentie, hartslag en hartslagvariabiliteit. Veel mensen met klachten ademden tussen 14 en 22 keer per minuut. Door bewust rustiger te ademen ging de ademfrequentie naar 6 tot 8 en de hartslag werd lager.
Dat vind ik nogal groots: met eenvoudige ademhalingsoefeningen kun je ontspannen en je hartslag kalmeren (zoals je ook doet met bètablokkers en slaapmedicatie).
In 2009 verschijnt Verademing waarin ik schrijf over de oefeningen en de kennis van Stans van der Poel over ademhaling.
Nu komt er een longarts die zegt dat een ademfrequentie van 6 tot 8 hypoventilatie is. En dat je dan teveel CO2 vasthoudt, terwijl ik juist van alle kanten leer dat je met een rustige ademhaling een ideale balans hebt tussen O2 en CO2.
Ik schrijf een blog met een vraag en de artsen die reageren komen niet verder dan cynisme. Wat is dat?
Huisarts Frank wil desgewenst nog wel uitleg geven* over ademhaling, O2, CO2, zuurgraad en bicarbonaat. Zijn reactie is uitgebreid en volledig. Maar dat staat ook al zo in Verademing. Wat uit zijn uitleg komt is de boodschap dat CO2 een zuur is en dat het lichaam zelf wel voor een goede balans zorgt.
Het lichaam streeft naar een pH waarde van 7,4, HCO3 is 24 en PCO2 = 40. Ik heb geleerd dat door stress deze verhouding verstoord raakt. Zoals je lichaam na het eten van een koekje ook de balans snel terugbrengt door het hormoon insuline aan te maken, doet je lichaam dat met CO2 ook als je CO2 omhoog gaat door sport of bij ziekte. Alleen net als met koekjes en insuline, krijg je ook met stress een disbalans, als het langdurig is.
Op de vraag of artsen inderdaad vaker vinden dat een ademfrequentie van 6 tot 8 hypoventilatie is, hebben we nog geen antwoord
Maar met ademhalingsoefeningen hoef je geenszins bezorgd te zijn dat je onderademt. Een eventueel overschot aan CO2 adem je zo weer uit.
Door de reacties van Bernard en Frank ben ik wel nieuwsgierig geworden naar de reactie van (huis)artsen op ademhalingsoefeningen. Wordt daar lacherig over gedaan of wordt dat gezien als een waardevol advies aan patiënten met stress en somberte?
Wie heeft er wel eens een ademhalingsoefening meegekregen van zijn huisarts?
Na 25 jaar ademhalingsoefeningen, stijgt mijn enthousiasme erover nog steeds. Twee longen, een hart, een brein: je kunt er wonderlijke dingen mee doen. Bernard en Frank zijn zeer welkom om het eens te ervaren, dan kunnen we er daarna een boom over opzetten.
Ps. Het boek Verademing is al toe aan haar 36ste druk en is tevens gratis te downloaden, lees en oordeel zelf.
*PS II. Hieronder de uitleg van Frank over ademhaling, dat is mooi en bondig samengevat (met spelfoutjes heb ik geen moeite).





Hulde Koen, dat je dit op deze manier uit en aankaart. Dit soort reacties zijn verzuurd en verkrampt (en komen als Pavlov reacties) en hebben mijns inziens niet met ademhalingsoefeningen zozeer te maken, maar meer met verkramping en kortzichtigheid bij de ‘gevestigde orde’ (met alle respect). Stel je voor dat mensen zelfredzamer worden? Stel je voor dat ze zich beter gaan voelen? Stel je voor dat ze zelf met oplossingen komen? Wat dan? Zo’n reactie is slechts een uitingsvorm van krachten die op andere niveaus spelen in een gepolariseerde wereld, waar ik ook maar probeer niet van wakker te liggen. Ook omdat één verbitterde reactie toch altijd weer wordt tenietgedaan door honderden levens die ten positieve zijn veranderd. En daar doen we het voor 🙏🏻
Hi Koen,
Ik ben zelf huisarts in regio Amsterdam en geef mijn patiënten zeker ademhalingsoefeningen mee. Ook verwijs ik regelmatig naar een ademcoach of cursus. Ik zie goede resultaten, zowel bij fysieke als mentale klachten. Na uitleg staat de meerderheid van de patiënten ervoor open. Ik denk dat de reacties van huisartsen Frank en Bernard niet representatief zijn voor onze beroepsgroep.
Keep up the good work!
Groet, Myrthe
Dat geeft de burger moed. Dank voor je reactie!
Een paar jaar geleden heb ik door Covid bronchiale hyperactiviteit ontwikkeld. Door mijn huisarts ben ik toen doorverwezen naar een Cesar therapeut om mij op een andere manier te laten ademen. In combinatie met intensief sporten heeft dat gewerkt, binnen een half jaar was ik van de inhaler af.
Daarna jouw boek (Wim Hof) gelezen en groot fan van kou en ademhalingsoefeningen. 👊🏻👊🏻
Heel sterk geschreven, Koen!!
Gelijkmoedig voorwaarts!
Heb het idee dat er steeds meer 2 kampen ontstaan. Reguliere artsen tegenover alternatief.
Wat zou het mooi zijn om de voordelen van beide te omarmen.
Er zijn genoeg mensen die weinig propioceptie hebben en echt niks kunnen met ademhalingsoefeningen.
Ik zelf heb er fantastische ervaringen mee maar dat geldt zeker niet voor iedereen.
En da’s oké.
Zuur doen is heel naar.
Twee kampen is in deze wel vreemd, ja. We moeten met z’n allen een oplossing vinden voor veel zitten, veel stressen en veel eten. Ode aan samenwerken.
Een aantal jaren geleden had ik lastvan astma en kreeg een inhaler voorgeschreven. Door de ademhalingsoefeningen (veelal Wim Hof) die ik deed merkte ik dat het veel beter ging. In overleg met mijn Huisarts wilde ik stoppen met de inhaler. Daar was hij heel positief over. Heb ook eigenlijk nooit meer last.
Wat een mooi bericht Miep, dank voor het delen.
Ik merk dat jongere (huis)artsen die ook leefstijlgeneeskunde hebben bestudeerd of in hun praktijk hebben (door een andere arts bv) hiervoor veel meer open staan. Die Bernard Leenstra is een erg verzuurde arts en wordt volgens mij betaald door de pharma om alles wat ‘alternatief’ is onderuit te halen. Ik ken hem nu al een aantal jaren op LinkedIn en zie op allerlei soorten posts over gezondheid , die iets meer in het alternatieve circuit zitten zeer negatieve en nare reacties van hem. Deze moet je dus echt gelijk weer uit je hoofd zetten. Is niet representatief voor de huisartsen denk ik.
Gelukkig maar. Dank voor je reactie Esther!
Ik zou zeggen, laat je vooral niet kisten door enkele zure of misplaatste reacties. Kijk naar al het mooie dat je met sportrusten teweeg brengt en adem, sport en dip gerust voort. Enthousiasme is de beste inspiratie voor anderen en dat doe jij geweldig, Koen!
Merci Kristin! Gelijkmoedig voorwaarts!
Verzuurde huisartsen……🤔
Dat krijg je van een ademfrequentie van 16, CO2 omlaag, pH naar 7,7 😉
Aan de reacties te lezen gelukkig al meer dan 2 huisartsen zonder oogkleppen, essentieel in ons brede vakgebied.
Zo’n 15 jaar geleden kwam ik via jou voor het eerst in contact met ademhalingsoefeningen Koen. Inmiddels implementeer ik ze nog steeds regelmatig, als net afgestudeerde huisarts met daarnaast een diploma als leefstijlcoach. Ook verwijs ik mensen regelmatig naar de Sportrusten website vanwege de begrijpelijke en laagdrempelig toepasbare informatie. Deze reacties dus observeren en rustig doorademen :).
Dat stemt tot vreugde David, dank voor je reactie. Verwijs je dan naar deze pagina: https://www.sportrusten.nl/ademhalingsoefeningen-bij-burn-out-klachten/ Of eerder een andere pagina?
Ik wil artsen niet onderuit halen maar ze zijn vaak maar eenzijdig ontwikkeld. Medicijnen studeren en een klein beetje geneesmiddelenwetenschap maken je niet alwetend hoe het lichaam reageert op alternatieven en zelfheling. Het ligt vaak aan hun interesse voor je totale body hoe allround ze worden merk ik in de praktijk. Ik geef training aan oudere mannen 60/80 jaar en er is slechts één arts in mijn regio die interesse heeft in wat ik doe zodat hij personen kan doorverwijzen met diabetes en pijnen waarbij geen weefselschade is.
Dag Koen! Ik denk dat het loont om te kijken of je écht met hen in gesprek kunt. Vaak blijkt er dan meer nuance / begrip / gehoor te zijn in en voor elkaars overwegingen dan online. Pixels zijn nogal zwart/wit en ook ‘humor’ heeft vaak onbedoelde gevolgen.
Dank Jim, wordt vervolgd!
In m’n praktijk geef ik o.a. de Buteyko ademhalingstraining. Ik heb al een aantal keer cliënten voor zo’n training gehad die waren doorverwezen door hun huisarts. Dus ik denk dat er gelukkig ook huisartsen zijn die openstaan voor ademhalibgsoefeningen.
Gelijkmoedig voorwaarts Hannah.
Wat is het toch moeilijk om zonder oordeel te blijven. Zo te lezen is dokter Bernard (mooie naam!) gezegend met een goede gezondheid en een stressvrij bestaan. Ieder heeft zijn pad.
Op een mooi pad.
Een huisarts die zoveel d-t fouten maakt… heb ik wel moeite mee…
Iedereen lekker doorademen hoor❤️
…volkomen eens.
Dat zegt immers niet niets. Het is bepaald geen hogere wiskunde…
Wellicht leggen mensen het accent verkeerd of interpreteren het niet juist.
Volgens mij heb jij het over ademhalingsOEFENINGEN. Naar mijn idee betekent dat dat je deze oefening gedurende een wat kortere periode doet en niet de gehele dag. Dat laatste lijkt mij niet haalbaar en idd ongezond.
Sporten is gezond, maar ook niet de héle dag, dan raken we overtraind. Alcohol drinken is ongezond, maar af en toe een glaasje is geen probleem. Het gaat dus om de dosering.
Ademhalingsoefeningen hebben voor mij een rustgevend effect en naar mijn ervaring ook een langduriger effect: een soort van trainingseffect. Ik adem nu veel gemakkelijker rustig als dat kan, zónder dat ik mijn ademhaling tel. Daar word ik kalm en ontspannen van. Daarbij neem ik 2 keer per dag de tijd om bewust mijn ademhaling te oefenen op een van de manieren die jij beschrijft in jouw boek: De verademing.
Een rustgevend effect klinkt goed Pieter, we ademen rustig door.
Er zijn gelukkig wel huisartsen die hiervoor openstaan en verder kijken dan medicatie. En zelfs een mooie beweging/verandering onder apotheken die zich richten op welzijn en leefstijl verbetering. Mijn huisarts adviseerde een ademcoach (helaas stond ik er niet erg voor open ) toen ik begin 20 was en met stress gerelateerde klachten bij hem kwam en de bloedwaarden niks afwijkends lieten zien.
Had ik (en die ademcoach van toen) 15 jaar geleden maar de kennis gehad over ademfrequentie die ik nu wel heb ! Het lastige is denk ik dat een patiënt wel open moet staan en zelf de nodige verandering moet willen ondergaan. (Ik doe even een zelfbewuste duid in het zakje) Bewustwording en kennis op jonge leeftijd over het ademapperaat is denk ik essentieel.
Nogsteeds is de eerste reactie vaak lacherig of sceptisch. Totdat je uitleg welke klachten bij een verkeerd adempatroon horen en dan zie je vaak herkenning en dan heb je de aandacht. Dus blijf het goede woord verspreiden!
Gelijkmoedig voorwaarts!
Terug op die huisartsen ….
Wellicht dezelfde lieden die elke patiënt met stress klachten een flinke dosis oxazepam voorschrijven?
Gewoon doorgaan Koen 👍
Door jouw ademshalingsoefeningen ben ik van mijn hartkloppingen afgekomen na een langere periode van forse stress :-). Wanneer vrienden allerlei stressklachten hebben, adviseer ik ze ook eens naar de informatie op Sportrusten.nl te kijken.
Wat betreft de andere mening van klassiek geschoolde artsen, ben ik een vergelijkbaar verhaal tegengekomen van Wim Tilburg van de Stiching “Je leefstijl als Medicijn”. Hij leed o.a. aan diabetes 2 en is daar door leefstijlveranderingen vanaf gekomen. Hij (en inmiddels een heel team) maakt zich ook sterk voor preventie en vond/vind maar moeizaam medewerking in de klassieke geneeskunde. Misschien interessant om te lezen: https://jeleefstijlalsmedicijn.nl/
Ha Alianne, dank voor je mooie reactie. Wat goed dat je van je hartkloppingen bent afgekomen met ademhalingsoefeningen. Wim Tilburg is een bevlogen aanpakker, daar hebben we iets aan. Geluk, Koen
Bedoelt dokter Frank niet de onzin die dokter Bernard uitkraamt? 😉
De ene huisarts is de andere niet. Je bent gezegend als je een huisarts treft die wat breder durft te denken en niet linea recta pilletjes voorschrijft.
Ik ben in elk geval, aangespoord door o.a. Wim Hof zijn boeken en door ermee aan de slag te gaan, overtuigd geraakt van de voordelen van ademhalingsoefeningen en koude training.
Hoe doe jij koude training Kees?
Ja het klinkt nogal groots, koude trainen, maar het is hier zo simpel als wat. Na het opstaan de douchecel in, een minuutje diep en rustig ademen, dan onder de (direct) koude douche voor een halve minuut (went nooit in de winter). Kraan uit, inzepen en nog max anderhalve minuut koud afspoelen. In de zomer, als het kraanwater met kraanwater van 15 graden, is het meer een frisse douche zonder die tijdsbeperking. Heerlijk in de ochtend en na het werk. Dan vrijwel iedere ochtend 3 ronden ademen volgens Wim’s methode met een retentie in de laatste ronde van circa 3 minuten. Dokter Bernhard en die longarts zullen het zeer sterk afraden maar mijn dagen zijn en voelen een stuk beter dan voor ik er mee startte. Eigenlijk nooit ziek (klop klop). Iedereen moet vooral doen waar hij/zij zich goed bij voelt.
Iedere ochtend koud douchen en drie ronden ademen is ook nogal groots Kees. Mooi werk!
Hé Koen,
Ik ben geen huisarts, maar werk als praktijkondersteuner GGZ bij een huisartsenpraktijk. Bij stressklachten benoem ik altijd ademhaling en geef hen ook oefeningen mee, ideeën voor apps of verwijs hen naar een psychosomatische fysio of oefentherapeut. Ook attendeer ik patiënten ook regelmatig op de website van Sportrusten.
Groet, Idelette
Gelijkmoedig voorwaarts Idelette!
Dag Koen,
Ik ben zelf huisarts en geef zeker ademhalingsoefeningen mee. Vaak verwijs ik hiervoor ook naar een gespecialiseerde fysiotherapeut. Zie ik veel positieve resultaten van!
Groeten Heleen
Wat een mooi bericht Heleen, dank voor het delen! Dat geeft de burger moed.
Hoi Koen,
Ik ben ook huisarts (18 jaar praktijkhouder in een dorp in Drenthe) en al jaren ook bezig met sportrusten, gezond bewegen en koud dippen.
Ik woon ook in het dorp dus veel mensen zien mij hardlopen en ook regelmatig dippen in het kanaal in de buurt van het dorp. Ben hierdoor veel gezonder en fitter geworden en kan hierdoor mijn werk ook beter aan (maak regelmatig weken van 50-60 uur door de tekorten in onze regio).
Ik heb het regelmatig op mijn spreekuur met mijn patiënten over ademhaling en wat een disfunctionele ademhaling met een persoon kan doen.
Bespreek ook regelmatig over de zin van ademhalingsoefeningen. Niet iedereen staat hiervoor open , maar een bepaalde groep wel en hebben er ook zeker iets aan.
Ook zie ik veel collega’s, oa. longartsen, kinderartsen, sportartsen en fysiotherapeuten die hier veel meer mee doen en goede adviezen geven.
En ik weet dat er veel artsen hier ook veel mee doen.
Er zijn ook cursussen voor artsen hierin en meer.
Dus ik denk dat die 2 huisartsen die reageerden niet erg representatief zijn.
Dat is een geruststellend bericht Yvette, dank voor het delen. In welk kanaal ga jij dippen? Hartelijks, Koen
Ha Koen,
Jammer van die nogal narrow minded reacties van een aantal huisartsen. Gelukkig zijn niet alle huisartsen zo. Vorig jaar mocht ik een ademworkshop geven aan een huisartsenpraktijk, als onderdeel van hun teamdag. Van assistenten tot artsen; ze luisteren allemaal met een open mind en stelden leuke vragen vanuit oprechte interesse.
Elke stap is er één 🙂 en onbekendheid zorgt nu eenmaal bij bepaalde mensen voor angst en dus afwijzing/weerstand. Daarom extra fijn dat jij jouw kennis deelt op jouw manier.
Groeten,
Evelien
Dag Evelien,
Is er een website oid waar ik je cursus op kan bekijken? Wellicht ook iets voor onze huisarts praktijk!
Groeten Heleen
Dat is een fijn bericht Evelien, dank!
Geniet trouwens van een boek van Thich Nhat Hanh over beter communiceren. Basis van de praktijkplannen gevonden in de ademhaling.
Ik denk dat de mening van 2 huisartsen niet zoveel zegt over de gemiddelde mening/handelswijze. Ik adviseer mensen met (een vermoeden op) stress en spanning ademhalingsoefeningen. Ik moet wel toegeven dat het soms lijkt alsof er teveel op de automatische piloot gewerkt wordt in de medische wereld; ik kijk bijv bij mensen die klachten presenteren op mijn spreekuur vaak naar de medicatie die zij gebruiken; en regelmatig is een bijwerking van een medicijn ook de veroorzaker van de klachten. Het is ook niet de eerste keer dat deze mensen al uitgebreid gescreend zijn een specialist; die een bijwerking dus niet reëel achtte. Al met al geloof ik zeker dat ademhalingsoefeningen werken !
(bij mijzelf ook 🙂
Jelle (Physician Assistant Huisartsgeneeskunde)
Merci Jelle!
Fijn Jelle, goed om oog te hebben voor ‘voorschrijf cascades’ tgv niet-herkende bijwerkingen. Betrek hierbij ook eens een leefstijlapotheker. Daar zijn er inmiddels al 370 van, vast ook een bij jou in de buurt. En die houden ook van gezond ademen, op tijd ontspannen en rondjes rennen!
Hoi Koen, Na een ziekelijke jeugd zoek en vind ik al ruim 50 jaar verbetering van mijn gezondheid in het alternatieve circuit, met altijd een cynische houding van artsen. Op alle terreinen van wat voor Wetenschap doorgaat wordt het patent op De Waarheid geclaimd. Daar valt niks aan te doen. Geen gesprek of uitwisseling mogelijk. Dus ga vooral door met je mooie werk en haal je schouders maar op waar artsen een beetje raar reageren.
Dat gaan we doen Margo!
Helaas blijft het moeilijk om de samenwerking te zoeken. Lees de boeken en artikelen van Dr. Gert Schuitemaker…
Ik denk gewoon dat je in hun vaarwater zit. Inmiddels verdien je ook nog een meer dan een huisarts dus ja wie weet is het zo simpel. En ik geloof zeker in ademhalingsoefeningen die oa tegen burn out klachten helpen.
Groetjes Saskia
Zo’n 20 jaar terug had ik opeens astmaklachten. Ik kreeg alleen medicijnen voorgeschreven door de longarts. Op mijn vraag of de luchtwegklachten door stress veroorzaakt kon worden werd ontkennend geantwoord. Op zoek naar alternatieven kwam ik de Buteyko methode tegen. Later kwam ik jouw boeken tegen. Met aanpak van de stress en aandacht voor rustig ademen ben ik helemaal weer klachten vrij. Ik geloof in de kracht van een goede en rustige ademhaling.
Wat mooi dat je van de klachten af bent Ans! Dank voor het delen. Geluk, Koen
Ze mogen dan wel huisarts zijn maar zijn onwetend m.i. Hebben vast geen idee van ademhalingsoefeningen. Bestaan pas een paar duizend jaar.
Misschien een beetje in verdiepen eer een tweetje te stallen.
Overigens: wapperend in het vliegtuig , ben je dan een wappie 😉 …..?