Er is een link tussen cortisol en vet opslag

Op PubMed staat een artikel waarin de link tussen cortisol en gewicht wordt uitgelicht.

Er bestaat een sterke wisselwerking tussen de activatie van de hypothalamus-hypofyse-bijnier-as (HPA-as) en de energiebalans van het lichaam. Mensen met abdominale obesitas (vetophoping rond de buik) hebben vaak verhoogde cortisolspiegels. Daarnaast spelen stress en glucocorticoïden (waaronder cortisol) een belangrijke rol bij het reguleren van zowel de voedselinname als het energieverbruik. Vooral glucocorticoïden stimuleren de voorkeur voor voedingsmiddelen die rijk zijn aan vet en suiker.

Het is al langer bekend dat de cortisolreactie op stress of op het hormoon ACTH (adrenocorticotroop hormoon) sterk verschilt tussen individuen en diersoorten. Steeds duidelijker wordt dat de mate waarin iemand cortisol aanmaakt als reactie op stress een belangrijke factor is bij de metabole gevolgen van stress.

Onderzoek bij schapen laat zien dat dieren met een sterke cortisolreactie op stress (de zogenoemde high responders, HR) gevoeliger zijn voor gewichtstoename en obesitas dan schapen met een lage cortisolreactie (low responders, LR). Deze grotere gevoeligheid voor obesitas gaat samen met duidelijke verschillen in stofwisseling, hormoonhuishouding en gedrag.

Bij zowel vrouwen als ooien eten HR-individuen meer wanneer zij stress ervaren dan LR-individuen. Daarnaast hebben HR-schapen een minder goed werkend melanocortinesysteem (dat betrokken is bij de regulatie van eetlust en energieverbruik) en produceren hun spieren minder warmte (thermogenese), waardoor zij minder energie verbranden.

Ook verschillen de twee groepen in hun manier van omgaan met stress. Schapen met een hoge cortisolrespons reageren vooral reactief, terwijl schapen met een lage cortisolrespons een meer proactieve copingstijl hebben.

Deze combinatie van eigenschappen leidt ertoe dat HR-individuen meer eten en minder energie verbruiken, waardoor zij een grotere kans hebben om obesitas te ontwikkelen.

Wat kun je hiermee?

Het verschilt sterk per persoon hoe je reageert op stress. Je reageert sterker als je meer cortisol aanmaakt en dat heb je niet in de hand. Inzicht krijgen in stress en tijd reserveren voor ontspanning en genoeg slaap, kan helpen om cortisollevels laag te houden, geen sluitpost maar een belangrijk inzicht om op gewicht te blijven.

Noot: wees vooral niet te streng voor jezelf in stressrijke periodes

Hierbij de link naar het artikel.

Over de auteur

Ik schreef tien boeken over ademhaling, kou, hardlopen, wielrennen en mediteren.

In 2014 ontmoet ik William Cortvriendt, een arts en schrijver die zegt dat mensen te vaak eten. Na deze ontmoeting experimenteerde ik met vasten, koolhydraatarm eten en hardlopen zonder sportdrank. Het resultaat: meer energie en een grote interesse in voeding. En om daar met volle teugen van te genieten is goed eten een waardevol uitgangspunt. In 2026 verscheen mijn nieuwste boek: Eten tot je erbij afvalt. Eet smakelijk!

Koen de Jongs