Calorieën tellen hoeft niet, juiste verhouding vet, eiwit en koolhydraten is de truc

Op PubMed staat een artikel van S. M. Solon-Biet waarin naar voren komt dat de calorische waarde van voeding veel minder zegt over een gezond gewicht dan een juiste verhouding tussen vetten, eiwitten en koolhydraten.

Het begrijpen van de invloed van macronutriënten op veroudering en gezondheid is één van de belangrijkste uitdagingen binnen de voedingswetenschap. Dit is van groot belang voor de volksgezondheid.

Veel voedingsonderzoek richt zich op afzonderlijke voedingsstoffen. Zo leggen sommige onderzoekers de nadruk op vet, anderen op suiker of juist op eiwit als belangrijkste oorzaak van de wereldwijde toename van obesitas en stofwisselingsziekten. Ook voedingsadviezen zijn vaak gebaseerd op één van deze voedingsstoffen.

Steeds meer onderzoek laat echter zien dat niet één macronutriënt op zichzelf bepalend is, maar juist de onderlinge balans tussen eiwitten, koolhydraten en vetten. Vooral de verhouding tussen eiwitten en niet-eiwitenergie (koolhydraten en vetten) blijkt van grote invloed te zijn op:

• de totale energie-inname;
• groei en ontwikkeling;
• lichaamssamenstelling;
• voortplanting;
• veroudering;
• de samenstelling van het darmmicrobioom;
• de kans op obesitas en stofwisselingsziekten;
• de werking van het immuunsysteem;
• de weerstand tegen infecties.

Het vaststellen van wat precies een gebalanceerd voedingspatroon is, behoort daarom tot de hoogste prioriteiten binnen de voedingswetenschap. Dat is echter lastig, omdat voedingsstoffen elkaar beïnvloeden. Traditionele experimenten kunnen deze complexe interacties vaak niet goed onderscheiden.

Daarom maakten de onderzoekers gebruik van het Geometric Framework (GF). Dit model beschouwt voeding als een driedimensionale ruimte waarin eiwitten, koolhydraten en vetten ieder een eigen as vormen. Gezondheidsuitkomsten, zoals levensduur, kunnen vervolgens als een soort landschap over deze voedingsruimte worden weergegeven. Hierdoor wordt zichtbaar welke combinatie van macronutriënten het gunstigst is.

In deze studie onderzochten de onderzoekers hoe zowel de hoeveelheid als de verhouding van macronutriënten de voedselinname, veroudering en de gezondheid van hart en stofwisseling beïnvloeden bij muizen die onbeperkt mochten eten.

Een belangrijk uitgangspunt binnen verouderingsonderzoek is dat caloriebeperking (ongeveer 30–50% minder calorieën dan normaal, met voldoende vitamines en mineralen) de levensduur verlengt. Recente studies laten echter zien dat deze relatie ingewikkelder is. Wanneer dieren onbeperkt mogen eten, passen zij hun voedselinname namelijk aan de samenstelling van het dieet aan. Ze eten bijvoorbeeld meer wanneer een voedingsstof schaars is, een verschijnsel dat bekendstaat als compensatoir eten.

Daarom wilden de onderzoekers bepalen of de levensduur vooral wordt beïnvloed door:

• de totale calorie-inname,
• of juist door de verhouding tussen eiwitten en koolhydraten.

Daarnaast richtten zij zich op het eiwit mTOR, een belangrijk regelmechanisme voor celgroei en veroudering. mTOR wordt geactiveerd door aminozuren uit eiwitten. Eerder onderzoek heeft laten zien dat het remmen van mTOR met het medicijn rapamycine de levensduur van muizen kan verlengen.

De onderzoekers wilden nagaan of een vergelijkbaar effect bereikt kan worden door de verhouding tussen macronutriënten aan te passen, met name door de eiwitinname te verlagen.

Tot slot onderzochten zij hoe de inname van energie en macronutriënten samenhangt met de gezondheid van hart en stofwisseling op latere leeftijd, factoren die een belangrijke rol spelen bij gezond ouder worden.

Het uitgebreide artikel staat hier.

Noot: interessant om te zien dat de nadruk op enkel eiwitten een negatief effect heeft en dat deze onderzoeker ook pleit voor koolhydraten (in de juiste verhouding). De tip van William Cortvriendt om 1/3 van je bord te vullen met (gezonde)koolhydraten en 2/3 van je bord te vullen met eiwitten en vetten, sluit hier mooi op aan.