Alarmerend onderzoek over periodiek vasten (is onzin?)
Vorige week kreeg ik wat alarmerende appjes na een alarmerend onderzoek over periodiek vasten.
Amerikaanse hartstichting waarschuwt voor vasten: kans op voortijdig overlijden. Onderzoekers ontdekten dat langdurig periodiek vasten de kans om te overlijden aan hartziekten met 91 procent verhoogt. Bij mensen met bestaande gezondheidsproblemen was het risico op overlijden aan een hartziekte of beroerte, 66 procent hoger.
De kans op overlijden 91% hoger?
91%, dat is nogal wat. Als dat onderzoek klopt, ga ik snel weer beginnen met ontbijten. Wat is hier aan de hand?
Bovenstaand bericht stond op NOS.nl en ik kreeg er een dotje vragen over. Met Sportrusten hebben we dik een jaar geleden een programma van 100 dagen gelanceerd waarin we mensen leren om gedurende 16 uur per dag niet te eten en gedurende 8 uur wel. De kans om te overlijden aan hartziekten wil ik natuurlijk niet met 91% verhogen, dus ik duik in het onderzoek en roep hulp in. Marieke van de De Voedingsacademie schreef een blog. Wat blijkt? Het nieuws komt van een congres presentatie. Dat is opmerkelijk, want het wordt gebracht als publicatie, maar het is geen publicatie die door een peer review proces is gegaan.
Edward Blommaart – mr autofagie in Nederland – vindt het vreemd dat er niet naar voeding is gekeken, enkel naar het eet-raam. Ook is het goed mogelijk dat de studie-objecten kozen voor periodiek vasten omdat het mensen waren met gezondheidsklachten. Als het patiënten zijn die als laatste strohalm een rigoureus ander eetpatroon proberen, kan dat verklaren dat er meer mensen stierven dan bij de controlegroep. Toevallig liep ik twee weken geleden met Edward door de duinen bij Schoorl. We hadden het even over wetenschap. Dat we geneigd zijn om wetenschappelijk te verwarren met de waarheid. Terwijl wetenschappelijk betekent dat de onderzoeksmethoden bekend zijn, zodat het onderzoek door andere onderzoekers ook gedaan kan worden. Een gemene deler van wetenschap, is dat het doorlopend verandert, wat de wetenschap vandaag voor waar aanneemt, is over vijftig jaar weer anders. Wetenschap ontwikkelt, is daarmee waarheid aan verandering onderhevig?
Periodiek vasten: is het een goed idee? Wat is waarheid in deze?
Ook Hanno Pijl mengt zich in de discussie. ‘Het onderzoek waarop dit noodsein is gebaseerd, had nooit gepubliceerd mogen worden’, zegt de internist-endocrinoloog en hoogleraar Diabetologie in het Leids Universitair Medisch Centrum.
Eerst nog even naar dat onderzoek kijken. Eén van de dingen die Pijl opvalt is dat er in de groep ‘vasters’ meer rokers zitten dan in de groep ‘traditionelen.’ 27 % van de ‘vasters’ rookt, tegen 16% van de referentiegroep. Als er iets slecht is voor de gezondheid, dan is dat natuurlijk roken. Volgens Pijl druisen de onderzoeksresultaten die de Amerikaanse hartstichting bekendmaakte, regelrecht in tegen de uitkomsten op korte termijn.
Moslims hoeven zich tijdens de Ramadan geen zorgen te maken en ook mensen die vasten voor hun gezondheid of om af te vallen, lijken vooral goed bezig.
Chronische ziekten worden veroorzaakt doordat we de hele dag maar dooreten – Hanno Pijl
Wat leren we hiervan?
Er zijn wetenschappers die periodiek vasten neerzetten als hét geneesmiddel van de toekomst. Waarom de Amerikaanse hartstichting het alarmerende bericht plaatste, weten we niet. Is het een stagiair die als opdracht had om veel bezoekers op de website te krijgen en was dit een mooie clickbait? Of is er uitgebreid over vergaderd en lazen de Amerikanen het onderzoek nog niet helemaal?
De berichten op NOS.nl en de reactie van Pijl laten zien voeding een delicaat onderwerp is en dat het lastig is om meningen en feiten te onderscheiden. Het is echter klip en klaar dat meer dan de helft van mensen te zwaar is en dat overgewicht verband houdt met veel ziektes.
Minder en gezonder eten is een goed idee als je nu zwaarder bent dan tien jaar geleden.
Doe je aan periodiek vasten? Dan is het van belang om gevarieerd en gezond te eten. Soep, salade, groenten, noten, gezonde vetten, fruit. Gevarieerd en gezond en genoeg. Periodiek vasten doet alleen de eerste week een beroep op je wilskracht, daarna heb je geen honger meer en dus geen wilskracht meer nodig.
Alle verschillende meningen over voeding kunnen verwarrend werken, maar ook geruststellend: je doet het immers nooit verkeerd. Met je eigen lichaam als kompas, merk je wat goed voelt. Verander je jouw eetgewoontes en heb je meer energie, val je af, slaap je beter is je humeur opperbest? Dan gaat het goed. Heb je veel honger? Ben je futloos en prikkelbaar? Dan is het beter om wat anders te proberen.
Wat je eetgewoontes ook zijn: lekker eten is echt wel lekker.
Gelijkmoedig voorwaarts.
Over de auteur
Ik schreef tien boeken over ademhaling, kou, hardlopen, wielrennen en mediteren.
In 2014 ontmoet ik William Cortvriendt, een arts en schrijver die zegt dat mensen te vaak eten. Na deze ontmoeting experimenteerde ik met vasten, koolhydraatarm eten en hardlopen zonder sportdrank. Het resultaat: meer energie en een grote interesse in voeding. En om daar met volle teugen van te genieten is goed eten een waardevol uitgangspunt. In 2026 verschijnt mijn nieuwe boek: Eten tot je erbij afvalt. Eet smakelijk!
Koen de Jong
Koucoach worden?
Wil jij volgende winter als koucoach aan de slag? Wil jij in oktober mensen meenemen in natuurwater als trainer of coach?
Meld je dan aan voor de koucoachopleiding dit najaar.
Je leert over contra-indicaties, oefeningen, fysiologie en we gaan natuurlijk aan de slag met kou en ijsbaden.
Zo’n grote groep (15000) zo lang (15 jaar!) moet toch ook nuttige informatie opleveren? Kan me niet voorstellen dat de hele studie de prullenbak in moet!
Kunnen we wat met het inzicht: “ De onderzoekers ontdekten wel dat mensen die periodiek vasten minder spiermassa hebben vergeleken met mensen die hun maaltijden over de dag spreiden.”
Is er een manier om je verlies van spiermassa te meten/schatten? En dat (actief) tegen te gaan?
De groep is indrukwekkend en ook de duur. Alleen in al die jaren hebben mensen twee (!) keer een vragenlijst ingevuld en gezegd wat ze afgelopen 24 uur aten. Die spiermassa is interessant om te onderzoeken. We moeten geduldig wachten op meer onderzoek, vrees ik. Tot die tijd lekker trainen voor Rotterdam 😉
Ai. Slechts twee keer? Dat is wel heel erg weinig. Dan ga ik maar door met hardlopen 🙏
Doe je aan periodiek vasten? Dan is het van belang om gevarieerd en gezond te eten. Soep, salade, groenten, noten, gezonde vetten, fruit. Gevarieerd en gezond en genoeg. Periodiek vasten doet alleen de eerste week een beroep op je wilskracht, daarna heb je geen honger meer en dus geen wilskracht meer nodig.
Dit is niet helemaal waar. Ik doe al 4 jaar aan periodiek vasten en er zijn echt wel dagen bij waarbij ik echt wel een hongergevoel kan hebben voordat mijn 16 uur voorbij zijn. Vaak is dat zo als ik de dag ervoor bij het avondeten een pasta heb gegeten, dus ik weet waar het vandaan komt. Maar het doet dus wel vaker een beroep op je wilskracht.
Is het niet altijd van belang periodiek te eten?
Vraag is dan of het goed is om na zo’n lange tijd af en toe het tijdraam los te laten Sandra, en een dag na de pasta toch wat eerder te beginnen met eten, Sandra. Als je vetverbranding op orde is, kun je af en toe prima wat eerder eten. Doe vooral wat goed voelt.
Oja dat doe ik zeker. Ging mij meer om de opmerking dat je lichaam maar 1 weekje moeite heeft. Dat is niet zo. Zeker in het begin kan je enkele weken last hebben van hoofdpijn.
Wetenschappelijk onderzoek juist intepreteren is een kunst op zich, dat blijkt wel weer. Je zult de onderwerpen zoals de onderzoeksgroep, methodieken en zeker ook de discussie van een artikel kritisch moeten lezen. Helaas wordt er vaak mee aan de haal gegaan.
Zo is ook de laatste alinea van Koen alleszeggend; conclusies getrokken uit een groot onderzoek zijn zelden of nooit direct te vertalen naar een individu. Voer je eigen N=1 onderzoek uit met een open blik voor de wetenschap, common sense en je eigen gevoel.
Zo was mijn eerste ervaring met vasten op zich prima. Niet eten tor 11u in de ochtend voelde ik me kiplekker bij. Maar ik had moeite met de grote porties die ik in het “eetraam” moest nuttigen. Ik viel teveel af en ben toen gestopt. Daarna heb (ben) ik ontzettend gaan jojo-en. Met +8kilo als resultaat. Alsof mijn lijf na het koolhydraatarm eten iedere suiker x3 omzet en/of er meer behoefte aan heeft. Mijn lijf lijkt van slag, geen idee of die N=1 😉 ervaring op zich staat? Of dat het meer voorkomt?
Ha Edje, dat komt zeker vaker voor. Het voornaamste is: gevarieerd en goed eten. Als je honger hebt of als je lichaam zich ‘ondervoed’ voelt, vliegen de kilo’s er daarna weer aan. Heb je inmiddels een patroon gevonden met goede gerechten om zonder hongergevoel op goed gewicht te komen/blijven?
Nee nog niet. Vooral omdat ik niet goed weet wat nu wijsheid is. Die kilo’s wil ik er graag weer af. Omdat ik dus niet goed weet hoe nu met mijn voeding, focus ik me op beweging en probeer ik 3 hoofdmaaltijden en 1 max 2 tussendoortjes te eten. Gezond en gevarieerd, maar niet perse koolhydraatarm. Ik eet geen grote porties, daar houd ik zoals gezegd niet van.
Maar of dit nu de juiste weg is? Weten we over een maand of 3 😉
Hi Edje, misschien is het een plan om in elk geval minimaal 12 tot 14 uur per etmaal te vasten? Een soort milde vorm van vasten zeg maar. Je eet bijvoorbeeld je laatste maaltijd om 19u en start de volgende dag met je ontbijt om 7u of 9u. Dat geeft al een hoop rust in je spijsvertering en je bloedsuikerspiegel.
Ik heb natuurlijk geen idee hoe je maaltijden eruit zien, maar het zou mooi zijn als je bij elke maaltijd iets van vezels eet (groente, fruit), eiwitten en vetten (zuivel, noten, avocado, vis, gevogelte, ei, peulvruchten, olijfolie). Dan aanvullen met brood, pasta of aardappelen.
Even praktisch voor je lunch bijvoorbeeld; verse soep met een extra scheut olijfolie of rauwkost, vers fruit, een hand noten en een gekookt ei of omelet. Aanvullen met brood.
En lekker blijven hardlopen 😉
Thanks. Dat klinkt als een goede middenweg om mee te starten!