Onderzoek: helpen ademhalingsoefeningen bij stress gerelateerde klachten?

Meer dan 250 mensen hebben zich aangemeld: onderzoek naar ademhalingsoefeningen bij stress gerelateerde klachten.

Fysiotherapeut i.o. Simone Bruys doet onderzoek naar het effect van ademhalingsoefeningen bij stress gerelateerde klachten

Meer dan 250 mensen gaan dertig dagen lang ademhalingsoefeningen doen en Bruys onderzoekt middels enquetes en vragenlijsten of de deelnemers minder stress ervaren.

Bruys zit in haar laatste jaar aan de opleiding voor fysiotherapie in Nieuwegein aan THIM van der Laan.

Haar onderzoeksvraag:

Heeft een online E-Health programma met ademhalingsoefeningen een positief blijvend effect op stressreacties van werkende of studerende mensen met burn-out klachten?

Bruys schreef een theoretisch kader en vroeg Sportrusten om het Tem je brein programma in te zetten

Burn-out zorgt voor 20% van het ziekteverzuim onder werknemers en voor maatschappelijk disfunctioneren in Nederland, 7% van de mantelzorgers (200.000) ervaart klachten en 18% van alle studenten in het hoger onderwijs valt uit. Er wordt 373 miljoen euro besteed aan zorgkosten in de eerste lijn (Prins et al., 2019; Verschuren et al., 2011).

Volgens de richtlijn “Overspanning en burn-out | NHG” (2018) en Schaufeli (2007) is een burn-out een bijzondere, ernstige vorm van overspanning waarbij voldaan is aan de volgende drie criteria:

1. Er is sprake van overspanning
2. De klachten zijn meer dan zes maanden geleden begonnen, waarbij beperkingen in het functioneren korter aanwezig kunnen zijn.
3. Gevoelens van moeheid en uitputting staan sterk op de voorgrond.

Het verschil tussen burn-out en overspanning is dat burn-out langer duurt en dat de mentale moeheid en ervaren uitputting heftiger zijn.

De oorzaak van burn-out is het gevolg van overbelasting door een of meer stressoren waarbij de stresshantering (coping) onvoldoende toereikend is (Bougea, Kleisarchakis, Gioka, & Belegri, 2015).

De term stress is tweeledig; enerzijds de situaties, prikkels en omstandigheden die als emotioneel belastend kunnen worden ervaren. Bijvoorbeeld overlijden van een vriend, ziekenhuis opname of een ziekte. Deze oorzaken worden de stressor genoemd.

Anderzijds wordt de term gehanteerd om gevoelens of lichamelijke reacties van de patiënt aan te duiden. Bijvoorbeeld klamme handen, gevoelens van angst of het niet meer zien zitten.

De oorzaak van stress is het optreden van een discrepantie tussen de waargenomen eis van de omgeving (of zichzelf) en de eigen inschatting van de mogelijkheden om aan die eis te voldoen (Vingerhoets, 2000; Verschuren et al., 2011). De stressreacties kunnen worden gemeten met gevalideerde vragenlijsten als Patient Reported Outcome Measures (PROMS). De bijnierschors geeft elk uur cortisol af maar ook na elke blootstelling aan een stressor. Een verhoogd cortisol gehalte zorgt voor vertraagd herstel (de Kloet, Joëls, & Holsboer, 2005; McEwen, 2007; Sapolsky, Romero, & Munck, 2000; van der Laan & Meijer, 2008). Cortisolwaardes dalen significant door ademhalingstherapie (Brown, Gerbarg, & Muench, 2013; P. S. Lee, 1999; Perciavalle et al., 2017).

Door Verschuren et al. (2011) is onderzoek gedaan naar het gebruik van medicijnen bij een burn-out. Behalve kortdurend toediening bij ernstige slaapproblemen en spanningsklachten als bestrijding bij functionele lichamelijke klachten, wordt het gebruik van antidepressiva en alternatieve geneesmiddelen niet aanbevolen (Terluin, van Dijk, van der Klink, Hulshof, & Romeijnders, 2005).

Voor Cognitieve Gedragstherapie (CGT) is wel voldoende wetenschappelijk bewijs gevonden. Een onderdeel hiervan is ademhalingsoefeningen (Benzo, Anderson, Bronars, & Clark, 2018; Orellana-Rios et al., 2018).

Volgens verschillende boeken geven ademhalingsoefeningen een ontspanningsreactie die de fysieke veranderingen als gevolg van stress tegen gaan (Benson & Klipper, 2000; Bakker & de Jong, 2018). Bewust ademhalen kan de ademhaling vertragen. Volgens onderzoek van (Ma et al., 2017), waarbij deelnemers door buikademhaling 4 keer/minuut ademhalen werd aangeleerd, gaf dit een significant verschil (p = < 0,002) in rustademhalingsfrequentie. Het onderzoek van (Ristiniemi, Perski, Lyskov, & Emtner, 2014) laat zien dat hyperventilatie verband houd met uitputting en chronische stress, ademtherapie heeft hierop positief effect. Dit gaf significante verandering (p = < 0,124) van verminderde hyperventilatie.

Diepe ademhalingstechniek is instaat om het stressniveau te verminderen, deze techniek is aan te leren (Daya & Hearn, 2017; Hevezi, 2016; Perciavalle et al., 2017).

Het (online) aanleren van deze patronen noemt men ademhalingsoefeningen. Het zelfstandig bezig zijn met je gezondheid noemt men zelfmanagement, dit kan door online training aanzienlijk worden vergroot.

E-health, waar online training onder valt, wordt beschouwd als een oplossing voor een betere en meer efficiënte gezondheidszorg. Volgens CBS (2018) heeft 98% van de Nederlandse huishoudens toegang tot het internet. Bij afstemmen van de E-health op problemen van de patiënt is het effect het grootst omdat het zelfmanagement het meest wordt aangesproken (Reiners, Sturm, Bouw, & Wouters, 2019).

Online coachen heeft volgens Ebert et al. (2016) voordelen:

1. Oefeningen zijn ieder moment en plaats te bereiken
2. Deelnemers kunnen werken in eigen tempo
3. Interventies zijn online eerder te bereiken dan een coach dat voorkomt ernstigere problemen

Nadelen zijn er ook; patiënten met een hoge leeftijd, lager inkomen en opleiding blijken minder gebruik te maken van E-health (Reiners et al., 2019). Met E-health kunnen ademhalingsoefeningen worden aangeleerd.

Case study heeft aangetoond dat E-health ervoor zorgt dat de gebruikers rustiger gaan ademhalen dit geeft een verbetering van 88% op de ademhaling en een stressvermindering (Zhu, Hedman, Feng, Li, & Osika, 2017).

Online oefeningen hebben effect op de ademhalingstechniek, wat de stressreacties van de deelnemer verminderd.  Het “Tem je brein-programma” koppelt online oefeningen, E-Boeken en online contact waardoor het zelfmanagement vergroot, de ademhaling verbeterd en stressreacties verminderd.

En nu zijn meer dan 250 mensen begonnen en de eerste vragenlijsten zijn ingevuld

We zijn benieuwd en houden je op de hoogte.