Medicijnen: is hardlopen een alternatief?

Psychiater Bram Bakker stelt kritische vragen bij veel medicijngebruik. 

Steeds meer Nederlanders gebruiken medicijnen. Is dat wijs?

Onderstaand artikel komt uit het boek Blijf beter (Bram Bakker, 2013).

Er is weinig dat aanhangers van de reguliere geneeskunde en de zogenaamde alternatievelingen zo verdeelt als hun opvattingen over medicijnen.

In de westerse geneeskunde kunnen farmaceutische middelen gezien worden als een van de belangrijkste pijlers. Tegelijkertijd ligt juist het het gebruik van de vaak peperdure geneesmiddelen doorlopend onder vuur bij criticasters van ‘Big Pharma’. Zij zien de schandalen rond geneesmiddelen en hun producenten, die met enige regelmaat opduiken, als een bewijs dat niet de mensen ziek zijn, maar een cultuur waarin geld verdienen het hoogste doel is.

Desnoods met producten die de mensheid niet veel goeds doen.

Het zijn vaak interessante discussies, waarin beide kampen regelmatig met zinnige argumenten komen.

Uiteindelijk ligt het ook genuanceerd.

Op het moment dat iemand aan een ernstige longontsteking lijdt is er bij de meeste mensen weinig weerstand tegen het gebruik van een antibioticum.

Dat zo’n middel bij een dergelijke aandoening levensreddend kan zijn weet ongeveer iedere volwassene. Maar wat nu als je met grote regelmaat flink verkouden bent en de dokter adviseert je iedere keer opnieuw om eens een antibioticakuur te nemen? Het is mogelijk dat dit kan helpen, maar tegelijkertijd kom je hier ook al in het grijze gebied, waar je de voor- en nadelen tegen elkaar moet afwegen. Als je te snel en te vaak naar de antibiotica grijpt is er kans op het ontstaan van resistentie.

Op het moment dat zoiets gebeurt ben je nog verder van huis.

Als vertrekpunt voor een conservatief geneesmiddelenbeleid zou je het streven kunnen nemen om alleen medicatie voor te schrijven als het echt niet anders kan.

Zo kun je best even wachten met het voorschrijven van een antidepressivum aan iemand met somberheidsklachten, maar moet je dat vooral niet doen als het om een depressieve patiënt gaat die zich uiterst suïcidaal presenteert.

Er is helaas serieuze verdenking dat veel medicatie wordt voorgeschreven zonder dat er sprake is van een noodzaak. Als je alleen al de verschillen in voorschrijfgedrag tussen Nederlandse en Franse artsen bekijkt, dan weet je dat er een grote culturele component meespeelt in wat er wordt voorgeschreven.

In Frankrijk worden veel eerder en ook veel meer medicijnen voorgeschreven , zonder dat het tot veel betere uitkomsten van behandeling leidt.

Veel geneesmiddelen worden geregistreerd nadat ze in een onderzoek beter werkzaam werden bevonden dan een placebo. Lang niet altijd zijn de verschillen tussen het actieve medicament en het placebo erg duidelijk. En je moet je ook nog realiseren dat ook in het actieve middel een placebo-component bijdraagt aan het effect.

Zo weten we uit onderzoek naar behandeling van de ziekte van Parkinson met een placebo, dat ook het gebruik van deze middelen vaak gepaard gaat met een stijging van het dopaminegehalte in het brein. En een tekort aan dopamine is precies datgene waar het bij de ziekte van Parkinson om draait. Hoe dat komt? Het heeft waarschijnlijk met hoop te maken: als je hoopvol bent neemt de dopamineproductie toe en bij sommige placebogebruikers is dat precies wat er gebeurt.

Het grootste bezwaar tegen alle studies waarmee geneesmiddelen worden geregistreerd als middel voor de behandeling van een bepaalde ziekte is dat de looptijd van onderzoeken vrijwel altijd kort is. Al na drie maanden of een halfjaar eindigt de studie en met het verdere verloop van de aandoening houdt men zich meestal niet bezig.

Deze praktijk heeft ertoe geleid dat van veel geneesmiddelen onzeker is wat ze op lange termijn doen. Jaren na introductie is er echter wel serieuze verdenking dat het voorschrijven van zogenaamde ‘blockbuster drugs’ als maagzuurremmers, cholesterolverlagende pillen en middelen tegen hoge bloeddruk en antidepressiva misschien toch niet zo succesvol is als aanvankelijk werd gedacht.

De firma’s die er miljarden aan verdienden malen er niet om, maar er zijn heel veel patiënten  die nog dagelijks hinder ondervinden van het gebruik van een pil die ze jaren geleden kregen voorgeschreven door de huisarts. Juist die dure geneesmiddelen die massaal werden en worden gebruikt zijn vaak onnodig en zeker niet beter werkzaam dan de goedkopere alternatieven.

Het is beter om eerst minder ingrijpende leefstijlveranderingen door te voeren, voordat je medicatie inzet tegen je klachten.

29. Pillen hardlopen en ademhaling

Lichaamsbeweging, minder alcohol, minder stress en minder zout zijn voorbeelden van eenvoudige maatregelen die kunnen helpen om een hoge bloeddruk omlaag te krijgen.

Doordat medicijnen heel vaak slechts symptomen onderdrukken, is en blijft de kans groot dat alle klachten terugkomen op het moment dat je er weer mee stopt.Dat wil je natuurlijk niet en hierdoor wordt je aangemoedigd om de pillen vooral te blijven slikken.

De farmaceutische industrie gaat langetermijnondezoek niet financieren, omdat ze er begrijpelijkerwijs geen belang bij heeft. Maar wij moeten het wel willen weten, zodat de keus voor een behandeling met medicijnen veel gefundeerder is dat nu meestal het geval is.

In het boek Blijf beter schrijft psychiater Bram Bakker over misstanden in zorg en over de mogelijkheid voor patiënten om zelf aan de slag te gaan om overgewicht, depressie of hoge bloeddruk te lijf te gaan.

Over de auteur

Bram Bakker (Zwolle, 1963) studeerde geneeskunde aan de Vrije Universiteit. Hij specialiseerde zich tot psychiater aan de toenmalige Valeriuskliniek in Amsterdam. Ook deed hij promotieonderzoek naar de behandeling van paniekstoornis met pillen of praten. Hij promoveerde in 2000 aan de Vrije Universiteit.

Momenteel is Bakker psychiater (bij Sitagre), marathonloper (meer dan 50!), schrijver (van meer dan 10 titels), bekende dwarsligger en hij is mede-oprichter van uitgeverij Lucht.