Wat is het verschil tussen mediteren, mindfulness en oefeningen met ademhaling?

Bijgewerkt: mei 2023

R. vraagt zich af: wat is eigenlijk het verschil tussen mediteren, mindfulness en ademhalingsoefeningen?

Mediteren is nogal een breed begrip. Als iemand zegt ik ga mediteren, is dat eigenlijk net zo vaag als dat iemand zegt ik ga sporten. Biatlon lijkt niet op korfbal en een marathon lopen is wat anders dan schaken. Toch is het allemaal sport.

Ook mediteren kan op tig manieren. Met mantra’s of in stilte, lopend of zittend: etc. etc.

Op een kussentje zitten met je ogen dicht, dekt de lading niet. We weten allemaal dat je met je ogen dicht veel verschillende dingen kunt doen/denken 😉

Voor mij is mediteren een oefening in objectief observeren en gelijkmoedig blijven. Ik verdeel mijn lichaam op in brokjes van 5 bij 5 centimeter en ga in gedachten mijn lijf langs van mijn kruin naar mijn tenen. Op sommige plekken voel ik tintelingen, op andere plekken warmte, pijn of niks. Of ik observeer mijn ademhaling.

De kunst: met aandacht erbij blijven. Geconcentreerd en gelijkmoedig.

Dat is lastig.

Want vaak is het saai of ongemakkelijk of doet het pijn. Dan toch blijven zitten en (een poging tot) observeren is moeilijk.

De vraag is: wat heb je aan (saai) zitten en observeren ?

Het is heel waardevol om je brein te temmen en bij jezelf te blijven en je niet te laten meeslepen in emoties en de buitenwereld.

Voorbeeld.

Ik spreek af met mijn zoon je mag 45 minuten gamen. Zoon blij (hij mag gamen) ik blij (ik kan 45 minuten een boek lezen).

Na 45 minuten zeg ik: het is basta, je hebt drie kwartier gegamed.

De kans dat mijn zoon dan vrolijk de computer uitzet en vraagt of ie mag gaan voetballen is net zo groot als de kans dat de broek die je aanhebt in Nederland is gemaakt.

Nee, na 45 minuten is er strijd. Hij wil nog iets afmaken. Er is nog een automatic sheepfarm dat afgemaakt moet worden of er ligt nog een kroonkist te wachten waar wellicht een Mr. Pinguin in zit.

Als mijn gedachten en emoties vrij spel zouden hebben, gaat het dan mis. We hadden 45 minuten afgesproken. Het is basta.

Ik heb geen zin in discussie. Of wachten. Of strijd. Dus ik word boos en fel. STOPPEN. NU. DAT. HADDEN. WE. AFGESPROKEN.

Maar met meditatie en observatie kan ik eerst beschouwen. En dan is de reactie van mijn zoon nogal logisch. De types achter de spelletjes zijn allemaal slimme volwassenen die de spelletjes zo verslavend mogelijk maken. Dat mijn zoon dus nog even iets af moet maken, is niet zijn schuld.

Alleen al deze eenvoudige observatie, maakt dat ik milder ben en rustig zeg dat het tijd is voor iets anders. Dit is de kiem van mediteren, objectieve observatie zonder te reageren.

Gelijkmoedigheid oefenen en observeren: dat doe je met mindfulness toch ook?

Wat ik omschrijf als mediteren, herkennen veel mensen als de bodyscan bij mindfulness.

Is er een verschil tussen mediteren en mindfulness? Met minfulness heb ik zelf weinig ervaring, maar de moleculair bioloog Jon Kabat Zinn die mindfulness groot heeft gebracht heeft veel ervaring met Vipassana-meditatie.

Beide vormen doen eigenlijk hetzelfde, alleen de toon en het jargon is anders.

Vipassana-meditatie is als de Knocking’ On Heavens Door van Bob Dylan en mindfulness is hetzelfde nummer van Guns N’ Roses: zelfde nummer, nieuw sausje en ander publiek.

En oefeningen met ademhaling?

Hoe verhouden ademhalingsoefeningen zich dan tot meditatie en mindfulness? Er zijn verschillende ademhalingsoefeningen waarbij je ook observeert en je brein temt. Die oefeningen schuren tegen meditatie aan.

Maar de meeste ademhalingsoefeningen hebben een doel. En dat is wezenlijk anders dan een oefening in observeren.

Het doel van sommige oefeningen is om goed in te slapen.

Of je hartslag naar beneden te brengen.

Of beter te sporten.

Of je koolzuurwaarden op te krikken.

Of meer focus te hebben op je werk.

Afhankelijk van je doel, zijn er verschillende bruikbare ademhalingsoefeningen. Omdat ademhalingsoefeningen een doel hebben en een gewenst resultaat heb je snel profijt van een oefening en kun je eenvoudig controleren of een oefening werkt.

Het nadeel van een doel met een ademhalingsoefening is dat het ook tegen je kan gaan werken. Er is weer iets dat moet en dat je uit het nu haalt.

Daarom ben ik groot fan van mediteren + ademhalingsoefeningen.

Net zoals ik fan ben van Dylan én Guns N’ Roses.

Wat heeft jouw voorkeur: meditatie, mindfulness of ademhalingsoefeningen?

Over de auteur

Ademhaling is mijn favoriete onderwerp. Hardlopen en kou staan gedeeld tweede. Over deze onderwerpen schreef ik 10 boeken en ik leid ademcoaches en koucoaches op. Mijn favoriete ademhalingsoefening is anapana en run-dip-run is mijn favoriete training.

Koen de Jong