Pijnstillers bij hardlopen: minder trainen = minder pijn(stillers)

Pijnstillers bij hardlopen: minder trainen = minder pijn(stillers)

Bewerkt 30 juli 2020.

Dit blog van Maarten Fornerod blijft actueel. Nog steeds slikken veel lopers pijnstillers. Volgens onderzoek zelfs de helft (!) van alle lopers.

Ik kan mezelf soms wel voor mijn kop schieten.

Ik las een artikel – nou ja ik las de samenvatting – en bekeek snel de figuren. Ik haalde er een paar harde feiten uit om mijn eigen ideeën te illustreren en ik miste vervolgens het meest verrassende juweeltje.

Vorige keer had ik het over de zin van het nemen van pijnstillers voor hardlopers, maar ook over het gevaar. Voor dat laatste haalde ik een behoorlijk goed artikel aan van een onderzoek naar bijwerkingen van pijnstillergebruik tijdens de marathon van Bonn in 2010 (1). Het verbazende aan dat artikel was dat ongeveer de helft van de hardlopers pijnstillers gebruikte, 45% van de halve marathonlopers en 59% van de hele-marathonlopers.

Echt schokkende cijfers.

En niet zonder bijwerkingen, een paar procent van de gebruikers rapporteerden darmkramp, darmbloeding of bloed in de urine, en een enkeling nierfalen of een licht hartinfarct.

Pijnstillers bij hardlopen

Pijnstillers, ze zijn echt niet zo onschuldig als ze lijken.

Bijvoorbeeld wordt paracetamolgebruik tijdens de zwangerschap steeds vaker in verband gebracht met ADHD-achtige symptomen bij het kind (3). En kan ibuprofen de nierfunctie behoorlijk verstoren.

Uiteindelijk zijn pijnstillers reactieve chemische stoffen die je liever niet in je lichaam hebt – tenzij echt nodig.

Ik had het artikel nog niet opgestuurd, of mijn oog viel op een detail dat mij nog niet eerder was opgevallen. Het stond in het supplement dat bij het artikel hoorde. Zo’n supplement bevat vaak van allerlei extra informatie, rijp en groen, waar geen plaats meer voor was in het echte artikel.

Wat er stond is dat lopers die minder dan 40 km per week hadden getraind in de laaste 3 maanden een pijnstillergebruik hadden van slechts 1,3%. Hadden de lopers meer dan 40 km per week getraind, dan was het pijnstillergebruik 58,6%,

Wow. Ik lees de tabel nog drie keer en het staat er echt. En het is niet zo dat het maar een enkeling is die minder dan 40 km/week traint: 639 lopers. Veel minder dan de groep met meer kilometers (3267 lopers), maar toch een aardig grote minderheid.

Ik heb de p waarde voor dit verschil in pijnstillergebruik uitgerekend en die was 2 x 10-196 .

Een p waarde is de kans dat een verschil veroorzaakt wordt door toeval. Een astronomisch kleine kans.

Waarom is dit zo interessant?

Omdat uit veel studies blijkt dat trainingsafstand of trainingsduur per week de kans op blessures sterk verhoogt

En dat blessures leiden tot pijnstillergebruik. Kort samengevat: korter trainen betekent minder pijnstillers.

Op zo’n moment gaan bij mij de alarmbellen af. Klopt dit wel? Waarom staat hierover geen woord in het echte artikel? Hebben die 639 lopers überhaupt wel getraind en hebben ze de (halve)marathon uitgewandeld? Of zijn er veel uitgevallen?

Ik vermoed ook dat het vooral om halve marathonlopers gaat, want in 2010 trainde zelfs in Nederland vrijwel niemand minder dan 40 km per week voor de marathon, laat staan in Duitsland.

Er zit niets anders op dan de hoofdauteur van dit artikel aan te schrijven, een gedistingeerde professor uit Erlangen:

Brief Fornerod Brune

Kennelijk heb ik een goede toon aangeslagen want hij antwoordt in iets meer dan een uur

Brief Fornerod reactie

Uitleg: de professor was waarschijnlijk niet de drijvende kracht achter dit onderzoek. Dat zijn twee medeonderzoekers, Dr. Michael Küster en Dr. Bertold Renner. Küster is een arts gespecialiseerd in pijnbestrijding en komt uit Bonn. Ongetwijfeld is hij op het idee gekomen voor het onderzoek. Ik denk dat Bertold Renner de data-analyse heeft gedaan.

Na enige dagen krijg ik inderdaad van Dr. Renner een uitgebreide mail met aanvullende data.

Brief 3

Daaruit blijkt onder andere dat de groep die minder dan 40 km heeft getraind inderdaad bijna alleen bestaat uit halve marathonlopers, maar dat er ook een groot verschil is in pijnstillergebruik bij marathonlopers.

Van de marathonlopers die meer dan 60 km per week trainen loopt 88% (!!) de wedstrijd met pijnstillers (Figuur 1).

Bij 60 km of minder is dit “maar” 45%. Ook laat hij zien dat de overgrote meerderheid (90%) van de halve marathonlopers van de lage km/week groep de wedstrijd gewoon uitloopt.

Pijnstillers marathon

Figuur 1. Pijnstillergebruik en trainingsafstand per week bij de halve en hele marathon van Bonn, 2010. Links: halve marathondeelnemers met een trainingsvolume van minder dan 40 km per week gebruiken vrijwel geen pijnstillers  bij hardlopen (rode pijl). Rechts: marathonlopers met een trainingsvolume van meer dan 60 km/week gebruiken vrijwel allemaal pijnstillers (groene pijl). Data uit studie (1).

Er is echt een verband tussen lagere trainingsafstand per week en lager pijnstillergebruik tijdens de marathon

Grote vraag is dan natuurlijk: waarom?

Dr. Renner is het eens met de gedachte dat het grote verschil in pijnstillergebruik voor een deel verklaard kan worden door het lagere trainingsvolume. Veel studies laten zien dat overbelastingsblessures worden veroorzaakt door lange trainingsduur. Precies wat Stans van der Poel al jaren zegt. En blessures leiden tot pijnstillergebruik tijdens het hardlopen.

Maar er is ook een andere verklaring die een rol kan spelen. Ambitie. Lopers met lagere trainingsvolumes waren misschien minder fanatiek, en daardoor ook minder geneigd pijnstillers in te nemen om hun prestatie te verbeteren of om toch te lopen met een blessure. Dit is denk ik de reden dat er destijds niet veel aandacht aan is gegeven.

Lage ambitie is moeilijk te adviseren, en korter trainen mét ambitie stond nog niet op het radarscherm.

Naast ambitie en pijn bij hardlopen zijn er nog twee andere oorzaken voor pijnstillers bij hardlopen:

(1) Eerder pijnstillergebruik tijdens een wedstrijd. Lopers in een wedstrijd zijn gewoontedieren. Als ze éen keer een wedstijd goed hebben gelopen met een bepaald gelletje, gaat dat gelletje vervolgens altijd mee. Dat geldt vast ook voor pijnstillers.

(2) Vertrouwdheid met pijnstillergebruik buiten de sport om. In onderzoeken blijkt telkens weer dat vrouwen meer pijnstillers innemen tijdens de wedstrijd dan mannen, en dit wordt verklaard doordat vrouwen ook buiten de sport om veel meer pijnstillers consumeren.

Ik zoek nog even gericht door en vind een studie uit 2016 onder triathleten. Die laat zien dat daar pijnstillergebruik wordt voorspeld door een hoge trainingsduur per week, doortrainen met een blessure en door geslacht: vrouw (2). Komt aardig overeen.

Om de wirwar van oorzaken een beetje te ordenen maak ik een netwerk. Dat is een soort mindmap voor wetenschappers. In zo’n netwerk staan de belangrijkste zaken verbonden met pijlen die aangeven waardoor ze veroorzaakt worden. Een pijl met een punt betekent positieve invloed, een pijl met een blokstreep betekent negatieve invloed (Figuur 2).

Pijnstillers bij hardloopwedstrijden

Figuur 2. Belangrijke factoren die een rol spelen bij pijnstillergebruik bij hardloopwedstrijden. Laag volume schema’s voorkómen blessures en daardoor pijnstillergebruik. Ook waarschuwingen kunnen dit gebruik terugdringen. Aan de andere kant wordt pijnstillergebruik gestimuleerd door ambitieniveau, eerder gebruik en vertrouwdheid met pijnstillers. Dat laatste is hoger bij vrouwen. Laag ambitieniveau kan leiden tot een laag volume schema, maar fanatieke laag volume schema’s doorbreken dit verband. Gepunte pijl betekent: stimuleert (positieve invloed); blokstreep-pijl betekent: inhibeert (negative invloed).

Uit dat schema blijkt dat er twee praktisch haalbare manieren zijn om het pijnstillergebruik tijdens hardloopwedstrijden te verminderen.

Meer waarschuwingen en kortere trainigsschema’s.

Wat dat eerste betreft, pijnstillers zijn chemische stoffen die je liever niet in je lijf hebt.

Helaas blijkt in de praktijk dat, ondanks waarschuwingen, sporters ze blijven gebruiken. Zeker als er veel ambitie in het spel is. Een uitgebreide campagne een paar jaar geleden onder professionele voetballers over de gevaren van pijnstillers had ongeveer nul effect (4). Pijnstillergebruik onder triathleten blijft onverminderd hoog, ondanks waarschuwingen over “desastreuze bijwerkingen” (5). Waarschuwen is prima maar verwacht er geen wonderen van.

Korter trainen dan? In 2010, toen de Bonn marathondata verzameld werd, was er eigenlijk nog nauwelijks het besef dat korter trainen voor een (halve) marathon effectief zou kunnen zijn. Het was toen nog vooral hoe meer hoe beter. En als je minder trainde was dat een teken van gebrek aan ambitie.

Dat is aan het veranderen. Niet alleen op deze site, maar ook een snelle zoektocht op Google laat zien dat er op veel plaatsen geëxperimenteerd wordt met kortere, fanatieke marathonschema’s. Mét ambitie, dus van die kant blijft pijnstillergebruik op de loer liggen.

Het wordt vast een lange weg om af te komen van marathons die klotsen van de pijnstillers. Maar het lijkt erop dat korter trainen echt kan helpen bij het verminderen ervan. En dat is mooi, want het is een ongezonde, vaak nutteloze, en ook een beetje beschamende gewoonte.

Veel dank aan Dr. Bertold Renner van de afdeling experimentele en klinische farmacologie en toxicologie aan de Friederich-Alexander universiteit in Erlangen, Duitsland voor het delen van ongepubliceerde data en discussies.

Niet alleen op deze site, maar ook een snelle zoektocht op Google laat zien dat er op veel plaatsen geëxperimenteerd wordt met kortere, fanatieke marathonschema’s (6).

Referenties

  1. Küster M, Renner B, Oppel P, Niederweis U, Brune K. Consumption of analgesics before a marathon and the incidence of cardiovascular, gastrointestinal and renal problems: a cohort study. B.M.J. 2013 Apr 19;3(4). doi:10.1136/bmjopen-2012-002090.
  1. Pavel Dietz, Robert Dalaker, Stephan Letzel, Rolf Ulrich & Perikles Simon. Analgesics use in competitive triathletes: its relationship to doping and on predicting its usage. J. Sports Sci. 2016 Feb 25:1-5. DOI:10.1080/02640414.2016.1149214
  1. Andrade C. Use of acetaminophen (paracetamol) during pregnancy and the risk of attention-deficit/hyperactivity disorder in the offspring. . J Clin Psychiatry. 2016 Mar;77(3):e312-4. doi: 10.4088/JCP.16f10721.
  1. Tscholl PM, Vaso M, Weber A, Dvorak J. High prevalence of medication use in professional football tournaments including the World Cups between 2002 and 2014: a narrative review with a focus on NSAIDs. Br J Sports Med. 2015 May;49(9):580-2. doi: 10.1136/bjsports-2015-094784.
  1. Wallace, T. Triathletes beware: Endurance events and NSAIDS don’t mix. Triathlon magazine Canada, 2010, 5(5), 50-53.
Deel dit artikel
Share on Facebook
Facebook
Tweet about this on Twitter
Twitter
Share on LinkedIn
Linkedin

Nieuwsbrief
Wil je wekelijks het nieuwste blog, aankondiging van webinars, nieuwe interessante boeken en meer in je mailbox? Meld je dan aan voor onze nieuwsbrief.


Over de auteur

Maarten Fornerod is eigenaar van Dataconsultancy Data42.

Hij is ook werkzaam als onderzoeker (associate professor) en docent aan de ErasmusMC/TU Delft, Rotterdam/Delft.

Fornerod analyseert niet alleen. Hij doet soms ook een marathon. Zijn beste tot nu toe liep hij in 3u27

6 reacties op "Pijnstillers bij hardlopen: minder trainen = minder pijn(stillers)"

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.