Pijnstillers voor hardlopers: slim of gevaarlijk?

Pijnstillers voor hardlopers: slim of gevaarlijk?

Bijgewerkt door de redactie: 23 juni 2020.

Ik ben onderzoeker én hardloper.

Op buitenlandse congressen sta ik een uurtje eerder op en loop ik een stuk door een – voor mij – vreemde stad.

Heerlijk.

Ik ben niet de enige onderzoeker die graag een rondje loopt. Bij congressen vinden lopers elkaar altijd snel om samen hard te lopen.

De rest van de dag zitten we binnen en ’s avonds zoeken we elkaar op tijdens het diner.

Cocktail van bietensap en pijnstillers

Aan zo’n tafel met wetenschappers is hardlopen een dankbaar onderwerp. Je kan het ten slotte niet eeuwig over je eigen vakgebied hebben. Ik sprak een bekend onderzoeker (niet uit Nederland) en getalenteerd hardloper die mij bekende zijn beste tijd op de halve marathon te hebben gelopen op een cocktail van bietensap en pijnstillers.

Ruim onder de 1:30. Over bietensap wil ik het graag een andere keer hebben, maar die pijnstillers, is dat nu wel zo’n goed idee?

Hij vertelde mij over een onderzoek uit 2010 in het tijdschrift The Journal of Applied Physiology, getiteld Influence of acetaminophen on performance during time trial cycling. De invloed van acetaminophen, dat is de wetenschappelijke naam voor paracetamol, op prestaties tijdens de individuele tijdrit. Wielrennen dus.

Dit was een zogenaamde dubbelblinde studie, waarbij de ene helft van de wielrenners paracetamol kreeg en de andere helft een niet-werkzame stof, een placebo. Uiteraard wisten de wielrenners niet wat ze toegediend kregen (enkelblind), en ook de onderzoekers wisten op het moment van toedienen niet wat ze toedienden (dubbelblind). Zo sluit je een placeboeffect uit en ook onbewuste beïnvloeding door de onderzoeker. Een goed opgezet onderzoek dus. En wat kwam eruit? Wielrenners met paracetamol waren sneller en ervoeren evenveel pijn. De conclusie van de onderzoekers was dat de wielrenners gaan tot een bepaalde pijngrens, en dat paracetamol die pijngrens verlegt zodat ze sneller kunnen zijn.

Dit was voor mijn hardloopcollega de rechtvaardiging om “aan de paracetamol” te gaan

Ik zou hier niet stoppen met lezen.

Pijnstillers voor hardlopers: niet zonder gevaar

Want wat hij deed is niet zonder gevaar, en of het echt heeft geholpen is eigenlijk ook de vraag.

Eerst het gevaar. Bij een groot onderzoek onder bijna 4000 deelnemers van de marathon van Bonn in 2010 bleek dat ongeveer de helft van de marathonlopers een pijnstiller had ingenomen, meestal diclofenac of ibuprofen, iets vaker door vrouwen dan door mannen. Dit zal bij andere marathons niet veel anders zijn denk ik. Een Nederlandse hardlopende hoogleraar vertelde mij eens dat in Amerika het gebruik van Advil (ibuprofen) tijdens de marathon zo is ingeburgerd dat het door marathonlopers “Vitamin A” wordt genoemd.

De redenen om pijnstillers in te nemen waren volgens het onderzoek om pijn te voorkomen of uit te stellen; niet erg verrassend. Of de achterliggende wens ook was was om een betere tijd te lopen wordt niet duidelijk uit het onderzoek.

Wat de onderzoekers uit Duitsland vonden is dat lopers die pijnstillers hadden genomen vijf keer zo vaak last hadden van symptomen die bekend zijn als bijwerkingen van de pijnstillers. Vooral darmkramp, maar ook in een paar gevallen ernstigere symptomen, zoals tijdelijk nierfalen na ibuprofen (3 lopers), bloedingen na asperine (4 lopers) of een hartinfarct na asperine (2 lopers). En hoe hoger de dosis, hoe groter de kans op symptomen. Aan de andere kant hadden lopers die pijstillers hadden genomen iets minder vaak spierkramp.

Een belangrijke vinding was dat er geen verschil was in pijnbeleving tussen de lopers met en zonder pijnstillers, dus dat het waarschijnlijk geen zin heeft om om die reden pijnstillers in te nemen.

Liepen de “gedrogeerde” lopers sneller dan de niet-gedrogeerde?

Die data is helaas niet te vinden in het gepubliceerde artikel. Is natuurlijk ook een problematische vraagstelling, want wat moet je als onderzoeker als eruit komt dat de lopers op pijnstillers gemiddeld sneller waren? Dit artikel is een waarschuwing tegen pijnstillermisbruik, en een positief effect op finishtijd zou juist reclame zijn. Zeker omdat de nadelige effecten van de pijnstiller niet erg vaak voorkwamen, hooguit in een paar procent van de lopers.

Gelukkig is er een recenter artikel uit 2015 die deze vraag wel probeert te beantwoorden en die de aantrekkelijke titel draagt Nonsteroidal anti-inflammatory drug use and endurance running in male long-distance runners.

Ibuprofen gebruik door langeafstandslopers, vrij vertaald. Twintig ervaren hardlopers werden “dubbelblind” (zie hierboven) ingedeeld in een ibuprofen- en controlegroep. De lopers werd gevraagd om op een van te voren vastgestelde hoge intensiteit te lopen tot uitputting, rondom het anaerobe omslagpunt. Dat hielden ze 3 tot 20 minuten vol. 48 uur later werd dit herhaald. Er was geen verschil in snelheid, spierschade, of herstel tussen de twee groepen. De conclusie was: ibuprofen heeft geen positieve werking op loopvermogen.

Wél of geen pijnstillers?

Als we deze studie geloven en algemeen toepasbaar verklaren maakt dat de keuze tussen wel en geen pijnstillers wel erg gemakkelijk. Niet doen, want (1) het heeft geen effect op de pijnbeleving, (2) het heeft gezondheidsrisico’s en (3) je gaat er niet sneller van lopen.

Toch zit er mij nog iets dwars. Hoe zit het met die studie die mijn snelle hardloopcollega zo overtuigde? Gelukkig zijn wetenschappers in het algemeen erg makkelijk benaderbaar.

Ik stuur een mail:

Maarten Fornerod pijnstillers 1

Een half uur later komt het antwoord:

Maarten Fornerod pijnstillers 2

Aha, het is dus mogelijk dat paracetamol wel helpt en ibuprofen niet. En de Da Silva studie is mogelijk iets kunstmatiger, onder andere omdat de atleet niet zelf zijn tempo mag bepalen.

Dit maakt de vraagstelling natuurlijk veel interessanter. Wel doen of niet? De medicus is resoluut. Niet doen. Geen onnodig risico lopen. De loper twijfelt. Misschien werkt het, en de risico’s zijn niet groot.

Ik zou zeggen, laten we ermee ophouden. Tenzij op doktersvoorschrift, gewoon niet meer doen. Wat pijnbeleving betreft, daar maakt het waarschijnlijk geen verschil.

En wat snelheid betreft, als het daarom gaat – en als het al werkt – dan is het gewoon doping.

Referenties

 

  1. Alexis R. Mauger, Andrew M. Jones, and Craig A. Williams. Influence of acetaminophen on performance during time trial cycling. J Appl Physiol 108: 98–104, 2010. doi:10.1152/japplphysiol.00761.2009.

 

  1. Küster M, Renner B, Oppel P, Niederweis U, Brune K. Consumption of analgesics before a marathon and the incidence of cardiovascular, gastrointestinal and renal problems: a cohort study. B.M.J. 2013 Apr 19;3(4). doi:10.1136/bmjopen-2012-002090.

 

  1. Da Silva E, Pinto RS, Cadore EL, Kruel LF. Nonsteroidal anti-inflammatory drug use and endurance during running in male long-distance runners.J Athl Train. 2015 Mar;50(3):295-302. doi:10.4085/1062-6050-49.5.04.
Deel dit artikel
Share on Facebook
Facebook
Tweet about this on Twitter
Twitter
Share on LinkedIn
Linkedin

Nieuwsbrief
Wil je wekelijks het nieuwste blog, aankondiging van webinars, nieuwe interessante boeken en meer in je mailbox? Meld je dan aan voor onze nieuwsbrief.


Over de auteur

Koen de Jong (1979) loopt hard, fietst graag, ademt rustig en doucht koud. Hij is bedenker van het 100-dagen-sportrustenprogramma en geeft veel presentaties bij bedrijven.

Koen schreef de boeken Verademing (met Bram Bakker), Ik hardloper en De Hardlooprevolutie (met Stans van der Poel), Kopwerk (met Aart Vierhouten) en Koud kunstje (met Wim Hof). Zijn werk is in meerdere landen vertaald.

Zijn favoriete boek: Momo en de tijdspaarders.

Verder is hij dol op vers gemaaid gras, landkaarten, boekwinkels en ijsvogels.

19 reacties op "Pijnstillers voor hardlopers: slim of gevaarlijk?"

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.