Brief aan de huisarts
Een paar weken terug had ik een gesprek met Veronique.
Ze is huisarts.
Een toegewijde, bevlogen arts. Het was een mooi, eerlijk gesprek en ik leerde er veel van. Maar na het gesprek wringt er ook iets.
Daarom schreef ik een open brief. Ik ben benieuwd of er meer artsen zijn die (stukken) strenger zijn voor zichzelf, dan voor hun patiënten.
Ha Veronique,
Bedankt dat je me bij wilde praten over je bijzondere vak. Om te beginnen: een diepe buiging voor je kennis en toewijding. Je patiënten hebben maar mazzel met zo’n huisarts. Omdat je zoveel mogelijk tijd aan je patiënten besteedt, doe je de administratie voor de verzekeraar ná je spreekuren. Als ik een afspraak heb met iemand dan ben ik al een kwartier kwijt om te ouwehoeren over een loopevenement, werk, voetbal, partner, kinderen, nieuwe plannen, zieken in de familie of het weer. Vaak kom ik pas na een kwartier ter zake: laten we drie ademhalingsoefeningen uitproberen en ontdekken welke het beste voelt. Tijd is een geschenk dat je als huisarts weinig gegeven wordt. Toch wil je mensen uitgebreid informeren. Na een meting van een hoge bloeddruk leg je uit wat het verschil is tussen diuretica en ACE-remmers. En wat de voordelen zijn van perindopril, chloortalidon, irbesartan en metoprolol. En je vertelt erbij dat het goed is om gezond te eten en meer te bewegen. Wat dat betreft ben je een inspirerend voorbeeld: je loopt hard, je mediteert en in de winter spring je met regelmaat van je woonschip de gracht in. Je leuke man dipt mee en je dochters kijken bewonderend toe terwijl ze zeggen dat je gek bent. De patiënten die je ziet kunnen wel duizend kwalen hebben: een bloedprop, een gezwel, diabetes, hoge ontstekingsgraad, liefdesverdriet, chronische eenzaamheid, onverklaarbare hoofdpijn, verklaarbare hoofdpijn, een sportblessure en gebrek aan zingeving, een virus, een bacterie, slaapgebrek of een depressie. Je kent je pappenheimers, de meesten zijn al jaren patiënt. Gelukkig maar, anders had je te weinig tijd om te weten waar je zoeken moest tijdens het bezoekuur.
Na ons gesprek wringt er ook iets
Ik vroeg je wat je adviseert aan patiënten met flink overgewicht. Diabetes type II, hoge bloeddruk en hart- en vaatziekten. Afvallen werkt beter dan propranolol of repaglinide (om maar wat voorbeelden te noemen). Je vertelde dat je moeilijk je patiënten met opgeheven vingertje aan kon spreken op hun overgewicht. Patiënten verdienen een arts die aan hun kant staat, niet een arts die ze veroordeelt op hun gewicht en een slecht gevoel geeft. Voor jezelf ben je een stuk strenger. Je sport en eet gezond om op gewicht te blijven en je mediteert en springt in de gracht om de stress geen kans te geven zich permanent in je lijf te nestelen. Heeft een patiënt geen baat bij een arts die met haar vuist op tafel slaat en zegt: ‘Val eerst tien kilo af, kom dan terug. Als je hulp nodig hebt, hier heb je een telefoonnummer van iemand die je kan helpen.’ Of is dat te kort door de bocht? Zie je een patiënt als iemand die je niet mag kwetsen of als iemand die je op kan tillen naar nieuwe gezondheid, door rigoureuze wijziging van dieet en beweging? En dan komt er meteen nog een vraag op: denk jij dat de meeste patiënten nieuwe gewoontes aan kunnen leren of houden ze vast aan hun oude gewoontes, ongeacht wat jij adviseert. Als je denkt dat je patiënten met wat hulp en inspiratie bereid zijn om gezonder te eten, ademhalingsoefeningen te doen en wat meer te bewegen, dan hoor ik graag of ik kan helpen om je patiënten wat concrete tips te geven. Het is toch prachtig als mensen in overleg met jou, zelf hun hoge bloeddruk, hartklachten, diabetes en stress gerelateerde klachten kunnen bestrijden met nieuwe gewoontes? Of werkt dat niet?
Hoe dan ook,
Hartelijke groet en hopelijk tot boot.
Koen

Veronique Coenegracht? Doe haar de groetjes van Birgit Oostveen!
Doe ik Birgit!
Hoi Koen,
Je brief en vragen zorgen voor dynamiek. Mooi om te zien!
Je suggestie voor een inspirerend “A-4tje” met kennis en uitleg voor patiënten kan in sommige gevallen nuttig zijn. Mocht je deze informatie al beschikbaar hebben, houd ik me aanbevolen om dit zo mogelijk in te zetten.
Hartelijke groet,
Dirk Nijmeijer, longarts
Hoi Koen,
Mooi geschreven brief en duidelijk wat jij voor de mensen wil betekenen.
Fijne dag verder Koen
Mvgr. Hans
Hoi Koen,
Er is al veel gezegd en ik zou er graag twee dingen aan toevoegen. Ten eerste over streng zijn. Je impliceert dat dikke mensen niet streng genoeg zijn tegen zichzelf. Dat lijkt me allesbehalve waar. Oordeel en stigma zijn behoorlijke blokkades voor een gelukkig, soepel bewegend leven. Ik denk niet dat de sportieve huisarts per se streng is voor zichzelf. Eerder vindt die zin in bewegen, passend bij hun beroep en kennis. Daarnaast impliceer je dat dikke mensen per definitie ongezond zijn en dat hun gezondheidsproblemen te herleiden zijn tot hun gewicht. De ellende die dat veroorzaakt. In praatgroepen voor dikke mensen zijn het aantal voorbeelden van artsen en therapeuten die alles steeds maar weer herleiden tot gewicht, met bijbehorende aannames over iemands leefstijl eindeloos. Naar de huisarts gaan wordt dan een steeds grotere drempel.
Voor mij zelf heeft het heel lang geduurd voordat ik een meer gezonde houding ten opzichte van lichaamsbeweging heb gekregen, en ik ben nog altijd herstellende van vetfobie. Ik denk dat dit nooit helemaal overgaat omdat het zo door en door in mijn vorming door negentiende-eeuwse (de BMI!) medische en mannelijke blikken op lichamen gebakken zit. Maar juist een mildere houding ten opzichte van vet brengt heel veel in beweging en geeft ruimte aan liefde.
Interessante discussie en ben daarnaast nog steeds verbaasd dat het er vaak uitgegaan wordt van ‘willen = kunnen’. Was het maar zo makkelijk, dan was het een kwestie van impulscontrole, focus en doorzettingsvermogen trainen. De realiteit is een ander, de cijfers laten het zien.
@Koen: ken je het boek “Schaarste” van Sendhil Mullainathan? Waarschijnlijk niet, want dan zou je deze brief niet hebben geschreven. Een boek moet je bestellen, daarom alvast een essay dat downloadable is, van Jet Bussemaker.
Zij stelt: “Je kunt wel als huisarts zeggen dat iemand gezonder moet gaan leven, maar als die tot zijn nek in de problemen zit komt hij daar echt niet aan toe. […] Je moet verder kijken.
Het essay vind je hier: https://www.de-eerstelijns.nl/wp-content/uploads/2020/10/DEL_6_OKT_2020_pag_4-7_gezondheidsverschillen-DEF.pdf
Omdat je het onderwerp leefstijl of obesitas belangrijk vind, zijn dit in mijn ogen must-reads voor je. Benieuwd naar je mening hierover.
Ha Marian, in mijn stuk was ik blijkbaar niet duidelijk. Sendil Mullainathan ken ik niet, het artikel van Jet Bussemaker ken ik wel. Gedrag veranderen is een delicate klus, dat wilde ik niet bagatelliseren. Stoppen met roken, minder drinken, meer bewegen, minder vaak eten: ik weet uit eigen ervaring en door de ervaring van dierbaren van dichtbij dat het soms ondoenlijk is om je ertoe te zetten om een patroon te doorbreken. Mijn brief was een open vraag welke tips een huisarts kan geven en welke toon dan werkt. Een huisarts kan (denk ik) 4 dingen doen: een klacht nog even aankijken en niets doen (1), een medicijn voorschrijven (2), doorverwijzen naar een andere arts (3) of aanmoedigen om gedrag te veranderen (4). Als huisarts krijg je duizend verschillende klachten van duizend verschillende mensen te zien. Bij hoge bloeddruk, slapeloosheid, diabetes type II, kun je als huisarts de keuze maken om nog even te wachten, door te verwijzen, medicijnen voor te schrijven of aan te moedigen om gedrag te veranderen. Dit staat los van de vraag of het lukt, want ook als je bijvoorbeeld medicijnen voorschrijft, weet je ook niet of patiënten ze echt innemen. Het laatste wat ik wil is pretenderen dat gedrag aanpassen eenvoudig is, maar de vraag blijft of het vanzelfsprekend is dat een huisarts strenger is voor zichzelf dan voor een patiënt.
Ha Koen,
‘De arts die strenger is voor zichzelf dan voor de patient’, Prima toch? Je neemt als arts, coach, trainer jezelf toch niet als voorbeeld wanneer je anderen adviseert? Het bekende ‘wij van WC eend adviseren…’
Je leefstijl duurzaam veranderen waarbij een gezond gewicht één van de resultaten is, is van veel factoren afhankelijk. Bussemaker noemde ze in haar essay, maar hier nog een keer: het gaat om de vrienden die je hebt, je opleidingsniveau, je inkomen, je werkomgeving, erkenning, de locatie waar je woont: al deze factoren beinvloeden het volhouden van een gezonde leefstijl.
Als je daar bij een leefstijladvies geen rekening mee houdt, dan zijn de randvoorwaarden voor een succesvolle gedragsverandering niet aanwezig.
Een huisarts kan dit niet alleen oplossen, dit vraagt een integrale aanpak.
Nog een ander punt, maar beetje off topic:
Afslanken, ook al is het slechts 5 procent, is beperkt houdbaar en leidt niet altijd tot een betere gezondheid. Sterker nog, het kan de zaak verergeren (omhoogvallen) met daarbij als extra risico een verhoogde mortaliteit!
Daarnaast:
• Door te eisen dat de client/patient moet afvallen leg je de verantwoordelijkheid nog bij die persoon, waardoor stigmatisering alleen maar toeneemt en dus gezondheid afneemt.
• Er is vaak al sprake van een verstoorde relatie met voeding, een negatief lichaamsbeeld en daardoor beperking van de autonomie.
Daarom: richt je op voluit leven. Want als je geen reden hebt om te leven, waarom zou je dan goed voor jezelf zorgen?
NB: de data die ik gebruikt heb ter onderbouwing van mijn reactie vermeld ik voor mijn gemak niet hier. Maar als je interesse heb stuur ik je eea.
Ha Koen, zo herkenbaar je verhaal. Ik ben apotheker en ervaar dat huisartsen het echt wel proberen, maar ze hebben zoals je al zei simpelweg te weinig tijd uitgebreid te bespreken (en soms geen fiducie). Huisartsen dragen het vaak over aan de praktijkondersteuner (POH), maar zij ziet mensen mét diabetes en/of hypertensie en dan ben je dus al een afdeling/ziekte verder. POH’s hebben we wat meer tijd gelukkig. Dat gun je de huisarts trouwens ook. Vereniging Arts&Leefstijl timmert hard aan de weg om leefstijl de spreekkamer in te krijgen, met succes. Apothekers kunnen en willen vanwege laagdrempeligheid (zonder afspraak binnenlopen) ook een rol spelen. Ik adviseer wel eens een boek van jou aan de balie. Ik zou ze hier eigenlijk op voorraad moeten hebben 🙂 Overigens denk ik dat het maatwerk is. Sommige mensen komen pas in actie door het shock effect (hartinfarct), anderen door ‘gedeelde smart’ (Keer Diabetes 2 om, clubdiabetes). Ook de dreiging van een pil erbij wil nog wel eens werken en soms helpt een inspirerend boek!
Ha Ellen, dank voor je reactie. Adviseer jij over voeding, ademhaling, kou of sporten? Zou jij geholpen zijn met een A4-tje met wat kennis en oefeningen, lijkt me laagdrempeliger dan een heel boek.
Hej Koen, een A4’je zou ideaal zijn. Ik adviseer zeker over voeding/maaltijd frequentie, (nuchter)bewegen, koud douchen (in Maastricht geen ideale run dip run plek helaas), meditatie/ontspanning. Mag ik dit A4’tje delen met onze club van 90 leefstijlapothekers? Alvast veel dank!
Hey Koen, dat A4tje zou ik ook graag in mijn praktijk als oefentherapeut willen neerleggen.. Dus ik houd me aanbevolen! Kan weer een mooi aanknopingspunt zijn voor gesprek… Groetjes Truus
Hi Koen,
Waar ik gelijk aan moet denken is Motiverende gespreksvoering = Motivational interviewing. Sinds een paar jaar volg ik hier trainingen in om als vrijwilliger mensen met financiele problemen te helpen. Dat gaat ook om het veranderen van ineffectieve gewoontes.
MGV wordt vaak een gidsende communicatiestijl genoemd. Dit betekent dat het een middenweg bewandelt tussen een sturende stijl (adviseren, aansturen, leidinggeven) en een volgende stijl (luisteren, aansluiten, ruimte geven).
Kijk maar eens het verschil tussen:
https://www.youtube.com/watch?v=80XyNE89eCs en deze
https://www.youtube.com/watch?v=URiKA7CKtfc
Deze gesprekstijl heeft een goede werking op gedragsverandering, dat is wetenschappelijk bewezen, en merk ik ook als vrijwilliger. Absoluut geen succes gegarandeerd maar wel de beste stijl ik die tot nu toe ben tegengekomen.
Wie weet kan je er wat mee.
Grtjs, Lisa
Dank voor het delen van de filmpjes Lisa, ik ga ze op mijn gemak bekijken. Interessante kost.
Hoi Koen, ik ben zelf huisarts, dus voelde toch even de behoefte om te reageren.
Je ziet vaak wel als huisarts wat iemand nodig heeft en vaak weten ze dat zelf ook, maar hoe komen ze er? Die 10 minuten zijn vaak te kort om er achter te komen wat nu de onderliggende motivatie is. Bij de een is een vuist op tafel effectief, een ander zie je misschien nooit meer terug en ben je ‘kwijt’. Dat wil je ook niet.
Veel mensen weten wel wat je gaat zeggen of welk advies ze gaan krijgen, interessant is het dan om ook te weten of ze bang zijn dat ik iets ga zeggen of ga adviseren of juist ergens op hopen.
Zelf ben ik ook het voorbeeld dat het niet altijd even makkelijk is, want beginnen – volhouden – vallen – opstaan – moed kwijt – motivatie vinden en toch weer verder gaan, het is mij niet vreemd.
Er komt voor iedereen ergens een punt waarop je kan aanhaken, bij de een eerder dan bij de ander. Dan hoop je dat ze je weten te vinden en dat je ze verder op weg kan helpen op een manier die hen past.
Gelukkig merk ik dat er steeds meer mensen open staan voor voeding, ademhaling en sport, maar dat is dan vaak wel die a-selecte, eigenlijk niet heel ongezonde groep mensen.
Ha Annalies, dank voor je uitgebreide reactie. In tien minuten kun je weinig doen en een nieuwe gewoonte aanleren (of afleren) is een delicate, ingewikkelde klus. Ben jij voor (de meeste van) je patiënten milder dan voor jezelf, of is dat wel vergelijkbaar?
Hoi Koen, ik ben een stuk milder voor mijn patiënten dan voor mezelf inderdaad. Daar zou ik een leerpunt in kunnen zien natuurlijk. Daarom zijn de maanduitdagingen ook goed voor mij, niet alles in één keer. Alhoewel…. ik ben nu sinds deze week weer gestart met IF én suikervrij, maar dat kan prima samen. En ik wilde ook ‘Tem je Brein’ weer opstarten, kan er nog wel bij!
Mijn huisarts is trouwens ook een stuk milder voor mij.
Dag Koen,
Ik denk dat er nog een andere factor meespeelt. De huisarts wil ten alle tijden toegankelijk blijven voor zijn clienten. Er is een aardige groep die zeker open zou staan voor het wijzen op een gezonde leefstijl en ik neem maar even aan dat de huisarts die ook herkent en daar niet terughoudend is. De doelgroep waar jij op duidt, heeft duidelijk geen intrinsieke drive om zelf gezond gedrag aan te leren. Dat vraagt, zoals je zelf ook stelt, best de nodige discipline. Om dan bij de huisarts te horen te krijgen: ga eerst maar eens afvallen / stoppen met roken etc is geen fijne boodschap. Ook al zullen ze dondersgoed snappen dat het wel goed zou zijn, de beloning van het oude gedrag is krachtiger. Als je al te vaak / harde gezondheidseisen voorop stelt, loop je het risico dat deze groep zorg gaat mijden. Want ja, de dokter zegt vast dat ik eerst af moet gaan vallen, dat weet ik ook wel. En het laatste wat je wilt is dat ze te laat met klachten bij de huisarts aankomen. Dus hoe zeer ik het ook met je eens ben dat de dokter echt wel iemand mag wijzen op de gevolgen van een ongezonde leefstijl, en de positieve effecten van het veranderen van leefstijl benoemen, snap ik heel goed dat een huisarts er soms ook voor kiest om er niet te hard op te drukken. Zoals hieronder in de reacties ook wordt gesteld: helaas is een reële dreiging opeens wel een trigger om die intrinsieke drive te activeren.
Hartelijke groet, Jet
Dank voor je uitgebreide reactie Jet, het is een complexe spagaat. Als een patiënt geholpen is met (bijvoorbeeld) afvallen en stoppen met roken en een arts voelt vrees om dat ferm te zeggen, omdat de patiënt anders zorg gaat vermijden, is dat wel heftig. Want in beide gevallen is de patiënt er dan niet erg mee geholpen.
Ha Koen,
Instituut voor positive gezondheid (iph.nl) is doende om je gewenste benadering te realiseren! Ook mooi werk 😉.
Hartelijke groet en …,
have a happy day too!
Joost
Mijn vader sportief, atletiek trainer, fervent hardloper/ schaatser rookte daarnaast als een ketter. Na de zoveelste longonsteking en antibioticum kuur zegde de huisarts mijn vader de wacht aan: kom maar terug als u gestopt bent met roken, eerder helpen alle middelen die ik u voorschrijf wel. Mijn vader is cold turkey gestopt. Het was moeilijk maar t hielp hem wel van de klachten af. Dus ja, soms moet een huisarts zeer streng zijn cq met de vuist op tafel slaan.
Dank voor je reactie Tineke. Ode aan je vader en aan de huisarts.
Lees eens dit artikel: https://www.ad.nl/koken-en-eten/waarom-het-geen-goed-idee-is-om-drie-kilo-te-willen-afvallen~ae090928/
Afvallen als je (flink) overgewicht hebt, is nog niet zo simpel. Daarom lijkt het me niet goed om iemand het bos in te sturen (val eerst maar 10 kilo af en kom dan maar eens terug) want dat werkt averechts. Het lijkt me beter om te zeggen: ik kan je medicijnen geven, maar eigenlijk werkt afvallen veel beter, zullen we eens gaan kijken hoe we dat kunnen bewerkstelligen? Overigens ben ik geen huisarts, maar ik vond je suggestie echt te kort door de bocht.
Dank voor je reactie en de link Carla. Afvallen is zeker verrekte lastig. Daar zijn we het zeker over eens. Volgens mij zeggen we wel ongeveer hetzelfde Carla. Ik schreef ook: ‘Als je hulp nodig hebt, hier heb je een telefoonnummer van iemand die je kan helpen.’ De vraag is wat een huisarts wel en niet kan zeggen en op welke toon dat het beste werkt. Niets zeggen over *kuch* leefstijl kan eigenlijk niet en al te dwingend kan ook niet. Maar te vrijblijvend is ook weer niet goed, omdat de boodschap dan niet goed overkomt. Het is lastige puzzel.
Hoi Koen,
Duidelijk verhaal. Ik heb een aantal vriendinnen die huisarts zijn én supersportief. Deze vragen heb ik hen ook wel eens gesteld. Wat ik van ze heb begrepen is dat ze het wel eens proberen, maar dat het nauwelijks wordt opgepakt door de mensen die het juist nodig hebben. Wil je bij deze patienten werkelijk intrinsieke motivatie kweken om verantwoording te nemen over hun eigen leven, dan is daar een heel traject voor nodig. Daar heeft een huisarts met 10 minuten per patiënt gewoonweg geen tijd voor. Wat dat betreft zijn de sportievelingen of gezonde eters maar een klein groepje van de maatschappij. Het probleem begint al bij de jeugd die voorgeschoteld krijgen wat hun ouders goedkoop uit de ooghoge schappen van de supermarkten halen. Het is vooral een maatschappelijk vraagstuk, die oncologen en andere artsen regelmatig aan de politiek stellen, maar vooralsnog niet wordt opgepikt als een gemeenschappelijk probleem, ipv die van het individu.
Laten wij vooral moedig voorwaarts gaan Ellen. Ik zie toch wel veel mensen die het roer omgooien en lekker gaan rennen en wat gezonder gaan eten. Dat geeft de burger moed.
Zeker daar ben ik het mee eens en goed voorbeeld doet volgen!
Ja, jij ziet een a-selecte steekproef, dat zegt Ellen ook 😉
Ik heb verschillende familieleden die wel gingen afvallen toen het een kwestie van leven of dood was. Eentje kreeg diabetes type II na zich 40 jaar niks te hebben aangetrokken van de adviezen van zijn sportieve gezinsleden. Hij viel in een half jaar 20 kilo af, heeft nu een sportfiets en een volkstuin en is er nog altijd heel nuchter over.
Een ander, al 30 jaar veel te zwaar, moest gaan dialyseren, tenzij ze 10 kilo afviel, dan kon dat een jaar worden uitgesteld. Ze was in no time 10 kilo lichter.
Allebei bleven ze ook slank. Fascinerend vond ik dat.
Daar heb je verder niks aan, natuurlijk. Behalve dit: pas als een dreiging reëel wordt, gaan mensen iets doen.
Als de dreiging reëel wordt, schieten mensen wel in actie. Toch denk ik dat er niet enkel dreiging hoeft te zijn. Soms heeft zogenaamd gezond gedrag mooie bijwerkingen op heel ander vlak. Iemand die bij de huisarts komt met vermoeidheid en een (iets) te hoge bloeddruk, droomt wellicht wel van een eigen blog. Met tuinieren en meer groenten heeft zo iemand snel meer energie. Met die energie is een eigen blog dan weer dichterbij. Gezond gedrag aanmeten omdat het gezond is, lijkt mij ook weinig inspirerend. Maar gezond gedrag aanmeten om mooie plannen uit te voeren, spreekt me enorm aan. Of is dat enkel voer voor de a-selecte steekproef?
Ik weet het niet. Gezondheidspsychologen breken zich hier vast al jaren het hoofd over. Bekend is ook dat je subcultuur een hele grote rol speelt – ik herinner me een stuk uit Vrij nederland, meen ik, van een Amerikaan die was afgevallen op college en die niet meer werd geaccepteerd door zijn familie (arme regio). Om slank en fit te blijven, kon hij niet anders dan verhuizen. Dat was een verschrikkelijk verhaal. Ik heb het helaas niet bewaard.
Iets heel anders: ik stopte toevallig met koffie een maand geleden – mijn zussen waren ook gestopt en zeiden dat het stress scheelde, dus ik dacht: wie weet helpt het tegen mijn rsi – en hoewel het niets verandert aan de rsi zijn mijn sombere buien totaal verdwenen! Ben dus ook gestopt met zwarte en groene thee. Dat is een onverwacht effect – kan er niks over vinden in de medische literatuur die ik zo snel-snel bij elkaar kan googelen.
Misschien weet Bram Bakker daar iets over? Of Janneke? Of Cortvriendt? Hoe dan ook, ik dacht echt dat ik al veel vitaliteit aan het inleveren was op mijn 61e, kwam laat uit bed, lag er ’s avonds vroeg in, vaak moe op de bank enz. Is nu allemaal voorbij. Ik spring weer om 7 uur bed, fluitend.
Sorry, heeft niet echt te maken met je blog, maar ik wou het toch even melden. Ik sta perplex. En ja, ik slik al 10 jaar Duloxetine tegen dysthimie. Ik dacht de laatste jaren: het helpt niet goed meer.
hallo Koen, ik las, plm twee jaar geleden, het enthousiaste verhaal van, jou
en/of “Koud kunstje” (?) en dat was zo enthousiasmerend dat ik dacht: dat ga ik ook doen. Kijken of ik het ook kan, een uitdaging: daar houd ik wel van! Gevraagd aan de huisarts, zo tussen neus en lippen door: kan het kwaad? zijn antwoord:” ik denk t niet. Maar ja, ik ben al 84 jaar., en hartritmestoornis. … om een lang verhaal kort te maken: het is mijn vaste gewoonte geworden: ik kan niet (meer) staan, maar dan zit ik , en laat het koude water over mijn rug glijden. Elke Ochtend Strijk en Zet .ZO FIJN DAT DAT NOG KAN!! DIe voldoening gun ik iedereen!!
Wat een mooi bericht Liesbeth, dank voor het delen. Enne: geniet de koude douche!
Fluitend uit bed springen, dat klinkt goed. Hoeveel koffie dronk je voorheen? Was het moeilijk om te stoppen?
Niet zoveel. 2 koppen ‘s ochtends, soms ‘s middags nog eentje. En nee, niet moeilijk. Drie dagen veel trek, daarna verdwenen. Geen hoofdpijn, niks.