Wanneer wordt sporten ongezond?
Groot alarm op AT5.
Marathonlopers onderzocht in AMC: ‘Zelfde stofje als na hartinfarct komt vrij’
Het AMC onderzocht 12 vrijwilligers die zich na afloop van de marathon lieten onderzoeken in een MRI, een mooi apparaat dat de interne organen en weefsels in beeld kan brengen, om meer te weten te komen over de hartschade als gevolg van het lopen van een marathon.
Een beetje sporten is gezond, dat weten we allemaal. Meer sporten is ook gezond, en is goed voor onze body mass.
Maar onderzoekers lijken op het moment geobsedeerd door de vraag: wanneer wordt sporten ongezond?
Ik doe een greep uit recent onderzoek.
Poging 1. Een Duitse onderzoeker uit Ulm volgt met een draagbare MRI scanner een groep van 44 lopers die meedoen aan de Trans Europe Foot Race. 4500 kilometer van het zuiden van Italie naar het noorden van Noorwegen. Je zou zeggen, als er iets te vinden zou zijn over de nadelige effecten van sporten is het hier te vinden. Wat bleek? Het kraakbeen in de kniegewrichten van de lopers nam de eerste helft van de wedstrijd in dikte af, maar de tweede helft weer toe1. Er vond dus een regeneratie plaats tijdens het sporten. Onverwacht, grappig, interessant, maar geen smoking gun. Ook krompen de hersenen van de lopers met gemiddeld 6 procent2. Ook grappig, maar een paar weken na de wedstrijd waren ze weer normaal. Niemand ging dood, niemand had blijvende schade.
Dit onderzoek alleen laat zien dat er niet zo gek veel te halen valt in deze richting van onderzoek. Zelfs extreme ultrasporters herstellen prima en er vallen sowieso weinig doden bij het marathonlopen.
Poging 2. Het Deense flutonderzoek waarbij ten onrechte werd geconcludeerd dat je het beste maximaal 3 keer per week langzaam of gemiddeld kon joggen voor het beste gezondheidsresultaat.  Misschien zijn daardoor duizenden mensen op het verkeerde spoor gezet en weerhouden om eens lekker pittig te gaan trainen.
En nu dus het hartonderzoek bij het AMC op 12 proefpersonen. Eigenlijk weet je van te voren al dat hier weinig concluderends uit kan komen, ten eerste door de kleine steekproef, en ten tweede door de selectie bias, mensen meldden zich aan omdat ze zich al zorgen maakten over de functie van hun hart. Die mensen hebben een grotere kans om hartfunctieafwijkingen te hebben.
Daardoor zullen de MRI scans van de vrijwilligers weinig kunnen zeggen over het functioneren van het hart van de gemiddelde mannelijke marathonloper (vrouwen doen sowieso niet mee).
Inderdaad zei een van de 12 deelnemers tegen AT5:
‘M’n moeder had hartfalen, dus dat is een reden voor mij dat ik meedoe aan het onderzoek’.
Maar afgezien daarvan, ongetwijfeld zal de hartspier vermoeidheidsverschijnselen en schade laten zien na een marathon, net zoals de bovenbenen, de hamstrings en de kuiten. Maar ongetwijfeld zal dat na een paar weken weer hersteld zijn, mogelijk met wat aanpassingen. Dat er aanpassingen aan het hart zijn bij marathonlopers is al langer bekend3. De vraag of die gezond of ongezond zijn is nog altijd niet beantwoord, en ook deze studie zal helaas niet aan het antwoord bijdragen.
Dus, negeer de komende tijd alle alarmerende berichtgeving over marathonlopen en gezondheid. Doe bij een wedstrijd zo gek je wilt, wat afstand betreft. En zorg dat je daarna goed uitrust.
Referenties:
1 Mündermann, Annegret & Klenk, Christopher & Billich, Christian & Nüesch, Corina & Pagenstert, Geert & Schmidt-Trucksäss, Arno & Schütz, Uwe. (2017). Changes in Cartilage Biomarker Levels During a Transcontinental Multistage Footrace Over 4486 km. The American Journal of Sports Medicine. 45. 036354651771294. 10.1177/0363546517712945.
en:
Schütz, Uwe & Ellermann, Jutta & Schoss, D & Wiedelbach, Heike & Beer, Meinrad & Billich, C. (2014). Biochemical cartilage alteration and unexpected signal recovery in T2* mapping observed in ankle joints with mobile MRI during a transcontinental multistage footrace over 4486 km. Osteoarthritis and cartilage / OARS, Osteoarthritis Research Society. 22. . 10.1016/j.joca.2014.08.001.
2 Freund, Wolfgang & Faust, Sonja & Gaser, Christian & Grön, Georg & Birklein, Frank & Wunderlich, Arthur & Mueller, Marguerite & Billich, Christian & Schütz, Uwe. (2014). Regionally accentuated reversible brain grey matter reduction in ultra marathon runners detected by voxel-based morphometry. BMC sports science, medicine and rehabilitation. 6. 4. 10.1186/2052-1847-6-4.
3 Jodi L. Zilinski, MD; Miranda E. Contursi, MS; Stephanie K. Isaacs, BS; James R. Deluca, BS; Gregory D. Lewis, MD; Rory B. Weiner, MD; Adolph M. Hutter, Jr, MD; Pierre A. d’Hemecourt, MD; Christopher Troyanos, ATC; K. Sophia Dyer, MD; Aaron L. Baggish, MD (2015). Myocardial Adaptations to Recreational Marathon Training Among Middle-Aged Men. Circ Cardiovasc Imaging. 2015;8:e002487. DOI: 10.1161/CIRCIMAGING.114.002487.
Over de auteur
Maarten Fornerod is eigenaar van Dataconsultancy Data42.
Hij is ook werkzaam als onderzoeker (associate professor) en docent aan de ErasmusMC/TU Delft, Rotterdam/Delft.
Fornerod analyseert niet alleen. Hij doet soms ook een marathon. Zijn beste tot nu toe liep hij in 3u27
Wil je met een ademritueel aan de slag gaan?
Tot en met zondag 8 februari is het Verademing-30-dagen-programma met 20,- korting te verkrijgen. Zo leer je verschillende ademhalingsoefeningen. En ga je merken welke oefeningen voor jou werken.
Werd ongezond bij Jos Hermens. Cortisolspuit in de achillespezen bij extreme trainingsvolumes (300km/week).
Selectie bias is hier niet aan de orde weet ik maar ook al zou het zo zijn, wordt dat uitgevlakt doordat er gekeken wordt naar relatieve verschillen. De 12 deelnemers zijn niet alleen na afloop van de marathon onderzocht, dat zou een absoluut resultaat opleveren waarin selectie bias van invloed zou kunnen zijn. Zij zijn een week voor de marathon onderzocht als nulmeting/referentiemeting, vervolgens direct na de marathon voor het hart, 1 a 2 dagen na de marathon voor de skeletspieren en 2 weken na de marathon nogmaals volledig. Bloedwaarden, hart- en skeletspier mri’s en 64 kanaals ECG worden zo vergeleken.
Hoe kan je nou een selectie bias uitsluiten? De echte motieven waarom mensen zich uit zichzelf aanmelden voor een onderzoek zijn moeilijk aantoonbaar. En het is onmogelijk om alle parameters van de deelnemers gelijk te bevinden. Als er een selectiebias is, kunnen ook de relatieve uitkomsten beinvloed zijn. Bijvoorbeeld: stel dat zich veel vrijwilligers hebben gemeld die een hartkwaal in de familie hebben. En in deze proefpersonen is een genvariant aanwezig dat de ernst van de hartschade na een marathon vergroot of het herstel vertraagd. Dan is ook de relatieve uitkomst beinvloed door de selectiebias.
Ik vraag mij af, hoe fit de persoon zich voelt (sporter) ook meegenomen wordt in onderzoek.
Opvallend wanneer ik de reacties lees dat er niet kritischer wordt gelezen. Maarten heeft duidelijk opdracht gekregen het onderzoek onderuit te halen en doet dat met vrij oppervlakkige argumenten. Maar het resultaat is dus bereikt, zeker wanneer je sportrusten-marathonlopers die nog lang niet klaar zijn met hun ontwikkeling geruststelt door ze te vergelijken me ultralopers die half Europa door rennen en van wie lange duurlopen juist een dagelijkse bezigheid is.
Beste Jan, dat is domweg niet waar. Ik schrijf wat ik wil, zonder ruggespraak met wie dan ook. Door deze beschuldiging zo ongefundeerd neer te leggen, ondergraaf je de rest van je betoog nogal. Maarten.
Erik Brinks
Zei ik je toch niets aan de hand! ??
Arno van den Heuvel
Even verder lezen en het valt dus erg mee.
Walter
Eline
elke training die pittig is of zware wedstrijd veroorzaakt deze ‘schade’. Precies wat nodig is om nog beter te worden: door herstel ontstaat supercompensatie. Als je het bij die training of wedstrijd laat, dan zakt je conditie en loopkwaliteit. Stel je voor! Dan moet je nu stilzitten en dan verdwijnen je spieren. Is dat de bedoeling? Mijn huisarts zegt juist rekening te houden bij het bloedonderzoek of iemand aan intensief sporten doet en er is een vermoeden van een hartfalen. Bekend bij alle cardiologen! Dit is het welbekende: onderzoek om onderzoek te doen, nu om te bewijzen wat we al lang wisten. Nu zijn velen ten onrechte ongerust.
Nou lekker dan… heb me vorige week voor Rotterdam ingeschreven
Ilona van Moorsel, het valt vast mee! (maar het was toch mijn laatste en nu helemaal: nu staat het op het wereldwijde web)
?
Ingrid Vossebeld
Zo ver ben ik nog niet gekomen Karin.
Gewaarschuwd mens telt voor twee
John van Emden
Pffff ik ben weer helemaal gerust gesteld?
Maarten van Garderen
Mijn idee is dat het stofje wellicht vrij komt zowel na een marathon als na een hartinfarct, maar dat dat niets zegt over de schade aan het hart. Het zou zo kunnen zijn dan het hart deze stof afgeeft als het hart het zwaar heeft, (bij een marathon en bij een hartinfarct is dat het geval) maar daarmee kun je niet de conclusie trekken dat er in beide situaties sprake is van schade.
Dit soort journalistiek doet mij denken aan de vergelijking: als er brand is zie ik dat er ook vaak brandweermannen bij lopen, dus waarschijnlijk zijn zij de oorzaak van een brand. 😉
Bovendien kan je niet spreken van een heus wetenschappelijk onderzoek, want je hebt dan meerdere groepen van 20 man/vrouw minimaal nodig om voorzichtige conclusies te trekken. Deze, slechts 12 mensen hebben maar één ding gemeen met elkaar: ze hebben 1 marathon gelopen. Er zijn nog meer factoren nodig om ze met elkaar te kunnen vergelijken en dan per factor een verder gelijke groep. Het is meer een pilot. En kan een groter onderzoek uitlokken/rechtvaardigen. Meer niet.
Marit Koopman
Heb je het laatste stukje gelezen? 😛
Tim Zuidema
Miriam van Dijk
Joke Putters