The new England journal of Medicine: periodiek vasten

The new England journal of Medicine: periodiek vasten

In The new England journal of Medicine stond een interessant artikel over periodiek vasten.

Het bewijs stapelt zich op dat eten in een periode van 6 uur en 18 uur vasten een metabolische omschakeling kan veroorzaken van op glucose gebaseerde naar op ketonen gebaseerde energie, met verhoogde stressbestendigheid, langere levensduur en een verminderde incidentie van ziekten, waaronder kanker en obesitas. 

Rafael de Cabo, Ph.D., en Mark P. Mattson, Ph.D.

Volgens Weindruch en Sohal in een artikel in The Journal in 1997, heeft het verminderen van de beschikbaarheid van voedsel (caloriebeperking) in een tijdspanne van een leven, opmerkelijke effecten op het ouder worden en de levensduur van dieren.1 De auteurs leggen voor dat de gezondheidsvoordelen van caloriebeperking voortkomen uit een passieve vermindering in de aanmaak van schadelijke reactieve zuurstof componenten.

Toentertijd werd het niet algemeen erkend omdat knaagdieren met caloriebeperking meestal hun totale dagelijkse inname binnen een paar uur opeten na het aanbieden ervan.

Ze hebben een dagelijkse vastenperiode die kan duren tot 20 uur waarin ketogenese plaatsvindt. Sindsdien zijn er honderden onderzoeken met dieren en klinische onderzoeken uitgevoerd naar het gecontroleerd periodiek vastendieet waarbij dagelijks of meerdere dagen per week metabole omschakeling van leverafgeleide glucose naar vetcelafgeleide ketonen plaatsvindt. Hoewel de omvang van het effect van periodiek vasten op levensduurverlenging variabel is (door geslacht, dieet en genetische factoren), hebben onderzoeken met muizen en niet-menselijke primaten consequente effecten van caloriebeperking op de levensduur laten zien (zie de onderzoeken in Sectie S3 in de bijlage, beschikbaar met de volledige tekst van dit artikel op NEJM.org). 

Uit onderzoeken met dieren en mensen is gebleken dat veel van de voordelen van periodiek vasten voor de gezondheid niet alleen het resultaat zijn van de vermindering van reactieve zuurstof componenten-aanmaak of gewichtsverlies.2-5

In plaats daarvan ontlokt periodiek vasten het evolutionair vasthouden van een cellulaire reactie die zijn verenigd tussen en in de organen op een manier dat de glucoseregeling verbeterd, het vergroot de stressbestendigheid en onderdrukt ontstekingen

Gedurende het vasten, activeren de cellen routes die de intrinsieke verdediging tegen oxidatieve en metabolische stress vergroten en diegene die de beschadigde moleculen verwijderen of repareren (Fig. 1).5 Tijdens het voeden voeren cellen weefselspecifieke processen van groei en plasticiteit uit. De meeste mensen eten echter 3 maaltijden per dag en daarbij nog tussendoortjes, dus het periodiek vasten komt niet voor.2,6

Preklinische onderzoeken tonen consequent aan dat periodiek vasten de krachtige ziekteveranderende werkzaamheid in diermodellen op groot vlak beïnvloed, van chronische ziekten, waaronder overgewicht, diabetes, hart- en vaatziekten, kanker, en neurodegeneratieve hersenziekten.3, 7-10 Het periodiek omdraaien van de metabolische schakelaar levert niet alleen de ketonen die nodig zijn om cellen van brandstof te voorzien tijdens de vastenperiode, maar wekt ook sterk georganiseerde systemische en cellulaire reacties op die overgaan in de gevoede toestand om mentale en fysieke prestaties te versterken, evenals ziekteresistentie.11,12

In dit artikel bestuderen we onderzoeken met dieren en mensen die hebben laten zien hoe periodiek vasten de algemene gezondheidsindicatoren en de verlangzaming of omgekeerde veroudering van het ziekteproces beïnvloeden

Allereerst beschrijven we de meest bestudeerde onderzoeken naar het periodiek vastendieet en de metabolische en cellulaire reacties op periodiek vasten. Daarna presenteren en bespreken we de uitkomsten van preklinische onderzoeken en de meer recente klinische onderzoeken naar diëten met periodiek vasten bij gezonde mensen en personen met een metabolische aandoening (overgewicht, insulineresistentie, hypertensie of een combinatie van deze aandoeningen).

Het langdurig vasten (meerdere dagen tot weken) wordt niet besproken, en we verwijzen geïnteresseerde lezers door naar de Europese klinische ervaring met dergelijke protocollen voor vasten.13 

 PERIODIEK VASTEN EN METABOLISCHE OMSCHAKELING

Glucose en vetzuren zijn de voornaamste energiebronnen voor cellen. Na het nuttigen van een maaltijd wordt glucose gebruikt voor energie en vet wordt opgeslagen in vetweefsel als triglyceriden. Triglyceriden worden afgebroken tot vetzuren en glycerol gedurende het vasten, deze worden weer gebruikt voor energie. De lever zet deze vetzuren tijdens het vasten om tot ketolichamen, die op hun beurt een belangrijke energiebron vormen voor veel weefsels, voornamelijk de hersenen (Fig. 2). In de gevoede staat zijn de bloedspiegels van de ketolichamen laag en bij mensen stijgen ze binnen 8-12 uur na het begin van het vasten en behalen ze waarden van 0.2 tot 0.5 mM, deze waarden worden 24 uur in stand gehouden waarna ze verhogen tot 1 tot 2 mM met 48 uur.14,15 Bij knaagdieren treed een verhoging van de plasma ketonen binnen 4 tot 8 uur na het begin van het vasten en het bereikt millimolaire waarden binnen 24 uur.16 De timing van deze reactie geeft een indicatie voor de geschikte periodes om te vasten in een periodiek vastendieet.2, 3

Bij mensen zijn de drie meest bestudeerde periodiek vastendiëten in de wereld: het om de dag vasten, 5:2 periodiek vasten (2 dagen per week vasten), en dagelijks tijdgebonden eten.11 Diëten die de calorie-inname aanzienlijk verminderen voor 1 of meerdere dagen per week (bijvoorbeeld een verlaging van 500 tot 700 calorieën per dag) resulteren in verhoogde niveaus van de ketolichamen op deze dagen.17-20

De metabolische omschakeling van het gebruik van glucose als brandstofbron naar het gebruik van de vetzuren en ketolichamen, hebben als resultaat dat er verminderde ademhalingsuitwisselingsverhouding optreed (de ratio die de hoeveelheid geproduceerde koolstofdioxide meet in vergelijking met de hoeveelheid zuurstof die wordt gebruikt), wat wijst op de grotere metabolische flexibiliteit en effectiviteit van energieproductie van de vetzuren en ketolichamen.

Ketolichamen zijn niet alleen de brandstof die gebruikt wordt tijdens het vasten; ze zijn ook invloedrijke signaalmoleculen die een groot effect hebben op de cel- en orgaanfuncties.21 Ketolichamen reguleren de uiting en activiteit van veel eiwitten en moleculen die bekend staan om het beïnvloeden van de gezondheid en het ouder worden. De Peroxisoomproliferatorgeactiveerde receptor (PGC-1α), de fibroblastgroeifactor 21,22,23 nicotinamide-adenine-dinucleotide (NAD+), sirtuïne,24 poly(adenosinedifosfaat[ADP]–ribosylering) polymerase 1 (PARP1), en cyclisch ADP-ribose (EN: CD38 , NL: cADPR)25 vallen hier onder. Door deze belangrijke cellulaire routes te beïnvloeden hebben de ketolichamen die aangemaakt worden tijdens het vasten, diepgaande effecten op het systemisch metabolisme. Bovendien stimuleren de ketolichamen de uiting van het gen voor de van de hersenen afgeleide neurotrofische factor, met gevolgen voor de gezondheid van de hersenen en psychiatrische en neurodegeneratieve aandoeningen.5 

Hoeveel van de voordelen van periodiek vasten is te danken aan metabolische omschakeling en hoeveel aan gewichtsverlies? Veel onderzoeken hebben laten zien dat meerdere voordelen van periodiek vasten losstaan van de effecten van gewichtsverlies.  Deze voordelen bevatten verbeteringen in de glucoseregulering, bloeddruk en hartslag; de effectiviteit van duurtraining26, 27; en het verlies van buikvet27 (zie bijlage S1). 

 PERIODIEK VASTEN EN STRESSBESTENDIGHEID

In tegenstelling tot mensen vandaag de dag, consumeerden onze voorouders niet elke dag 3 regelmatig verdeelde grote maaltijden, plus tussendoortjes noch leefden ze een zittend (weinig lichaamsbeleving) leven. In plaats daarvan, waren ze druk met het verwerven van voedsel in ecologische niches waarin voedselbronnen schaars werden verspreid. In verloop van tijd ondervonden Homo sapiens evolutionaire veranderingen die de aanpassing in dergelijke omgevingen ondersteunden, waaronder aanpassingen in het brein die voor creativiteit en verbeeldingskracht zorgden, en taal- en fysieke veranderingen die het mogelijk maakten voor de menselijke soort om grote afstanden af te leggen op eigen spierkracht om een prooi te achtervolgen.6

Het onderzoek dat hier nader wordt bekeken en elders uitgebreid wordt besproken,11, 12 laat zien dat de meeste al dan niet alle orgaansystemen op een manier reageren op periodiek vasten waardoor het organisme de uitdaging kan verdragen of overwinnen en vervolgens de homeostase kan herstellen.

Herhaalde blootstelling aan periodiek vasten resulteert in blijvende aangepaste reacties die weerstand kunnen bieden aan volgende uitdagingen. Cellen reageren op periodiek vasten door deel te nemen aan een gecoördineerde aangepaste stressreactie wat leidt tot verhoogde uiting van antioxiderende afweer, DNA-herstel, eiwit-kwaliteitscontrole, mitochondrische biogeneses en autofagie, en downregulatie van ontsteking (fig. 3). Deze aangepaste reacties op het vasten en voeden zijn behouden door de taxa.10 Cellen door het hele lijf en brein van dieren die op een dieet van periodiek vasten zijn, vertonen verbeterde functies en krachtige weerstand tegen een breed scala aan potentieel schadelijk trauma, inclusief de trauma’s waarbij metabolische, oxidatieve, ionische, traumatische en proteolytische toxische stress betrokken zijn.12 Periodiek vasten stimuleert autofagie en mitofagie terwijl het de mTOR (zoogdierdoelwit van rapamycin) eiwitsyntheseroute onderdrukt. Deze reacties zorgen ervoor dat de cellen de oxidatief beschadigde eiwitten en mitochondriën kan verwijderen en de onbeschadigde moleculaire bestanddelen kan recyclen terwijl de globale eiwitsynthese tijdelijk wordt verminderd om zo energie en moleculaire bronnen te besparen. Deze routes worden onbenut of onderdrukt bij mensen die overeten en weinig lichaamsbeweging krijgen.12

EFFECTEN VAN PERIODIEK VASTEN OP GEZONDHEID EN VEROUDEREN

Tot voor kort waren onderzoeken naar caloriebeperking en periodiek vasten gericht op verouderen en levensduur.

Na bijna een eeuw van onderzoek naar caloriebeperking bij dieren, was de algemene conclusie dat verminderde voedselinname de levensduur aanzienlijk verlengt

In een van de eerste onderzoeken naar periodiek vasten, meldden Goodrick en zijn collega’s dat de gemiddelde levensduur van ratten met 80% toeneemt wanneer ze vanaf dat ze jongvolwassenen zijn, op een dieet van om de dag voeden worden gezet. Echter varieert de omvang van de effecten op de gezondheid en levensduur en kan deze worden beïnvloed door geslacht, dieet, leeftijd en genetische factoren.7 Een meta-analyse van beschikbare data van 1934 tot 2012 laat zien dat caloriebeperking de gemiddelde levensduur met 14 tot 45% vergroot bij ratten, bij muizen maar 4 tot 27%.28 Een onderzoek met 41 recombinante inteeltstammen van muizen liet een grote variatie zien, variërend van aanzienlijk langere levensduur tot een verkorte levensduur, afhankelijk van de stam en het geslacht.29,30 Echter gebruikte dit onderzoek alleen een caloriebeperkend dieet (40% beperking) en heeft het niet de gezondheidsindicatoren, doodsoorzaken of onderliggende werkwijzen geëvalueerd. Er was een omgekeerde relatie tussen vermindering van adipositas en levensduur29 welke suggereert dat dieren met een verkorte levensduur een grotere vermindering in adipositas hadden en zich sneller overgaven wanneer ze aan dergelijke ernstige caloriebeperking werden blootgesteld, terwijl de dieren met een verlengde levensduur de minste vetreductie hadden. 

De tegenstrijdige resultaten van twee toonaangevende onderzoeken met apen betwistte de link tussen de gezondheidsverlenging en de levensduurverlenging met caloriebeperking.  

Een van de onderzoeken, gedaan door de universiteit van Wisconsin, liet een positief effect van caloriebeperking zien op zowel gezondheid als overleving,31 terwijl het andere onderzoek, gedaan door het National Institute of Aging, liet zien dat er geen significante verlaging van sterfte was, ondanks duidelijke verbeteringen in de algehele gezondheid.32 Verschillen in dagelijkse calorie-inname, aanvang van de interventie, voedingssamenstelling, voedingsprotocollen, geslacht en genetische achtergrond kan de verschillende effecten van caloriebeperking op de levensduur in de twee onderzoeken verklaren.7 

Interventies van periodiek vasten bij de mens verminderen obesitas, insulineresistentie, dyslipidemie, hypertensie en ontstekingen.33 Periodiek vasten lijkt meer bij te dragen aan de gezondheidsvoordelen dan alleen kan worden toegeschreven aan een vermindering van de calorie-inname. In één onderzoek verloren 16 gezonde deelnemers die aan een dieet werden toegewezen waarbij ze om de dag vasten gedurende 22 dagen, 2.5% van hun aanvankelijke gewicht en 4% vetmassa, met 57% verlaging van hun nuchtere insulinewaarden.34 In twee andere pogingen werden vrouwen met overgewicht (ongeveer 100 vrouwen in elke poging) toegewezen aan of een 5:2 periodiek vastendieet of een 25% verlaagde dagelijkse calorie-inname.  De vrouwen in de twee groepen verloren evenveel gewicht tijdens de zesmaandsperiode, maar de vrouwen in de groep van het 5:2 periodiek vastendieet hadden een grotere toename in insulinegevoeligheid en een grotere afname van de tailleomtrek.20, 27 

FYSIEKE EN COGNITIEVE EFFECTEN VAN PERIODIEK VASTEN

Bij dieren en mensen wordt de fysieke functie verbeterd door periodiek vasten. Ondanks dat ze een vergelijkbaar lichaamsgewicht hebben, hebben muizen die om de dag vasten een beter uithoudingsvermogen dan muizen die onbeperkt toegang hebben tot voedsel. Evenwicht en coördinatie zijn ook verbeterd bij dieren die dagelijks een tijdgebonden voeding krijgen of een om de dag vastendieet volgen.35 Jonge mannen die dagelijks 16 uur vasten, verliezen vet terwijl ze hun spiermassa behouden gedurende 2 maanden weerstandstraining.36 

Onderzoeken bij dieren geven aan dat periodiek vasten de cognitie op meerdere vlakken verbeterd, waaronder het ruimtelijk geheugen, associatief geheugen en het werkgeheugen37; om de dag vasten en caloriebeperking maken de nadelige effecten van obesitas, diabetes en neuro-inflammatie op ruimtelijk leren en geheugen ongedaan (zie Sectie S4).

In een klinische proef hadden oudere volwassenen op een kortdurend dieet van caloriebeperking een verbeterd verbaal geheugen.38 In een onderzoek onder volwassenen met overgewicht en milde cognitieve verslechtering had een twaalf maanden durende caloriebeperking geleid tot verbeteringen in het verbaal geheugen, de uitvoerende functies en algehele cognitie.39 Meer recentelijk liet een groot, overkoepelend klinische proef zien dat een tweejarige caloriebeperking leidt tot significante verbetering van het werkgeheugen.40 Er is zeker behoefte aan verdere studies naar periodiek vasten en de cognitie van oudere mensen, vooral gezien het ontbreken van farmacologische behandelingen die de breinveroudering en de progressie van neurodegeneratieve ziekten beïnvloeden.12 

KLINISCHE TOEPASSINGEN

In dit deel bekijken we kort een paar voorbeelden van uitkomsten van onderzoeken naar periodiek vasten in preklinische diermodellen van ziekten en bij patiënten met meerdere aandoeningen. Aanvullende gepubliceerde onderzoeken zijn vermeld in sectie S5. 

Obesitas en Diabetes Mellitus

In diermodellen verbetert het periodiek voeden de insulinegevoeligheid, voorkomt het obesitas dat is veroorzaakt door een vetrijk dieet, en verbetert het de diabetische retinopathie.41 Op Okinawa eiland houdt de oorspronkelijke bevolking zich in het algemeen aan een periodiek vastendieet en scoren ze laag op obesitas en diabetes mellitus, en hebben daarnaast ook een extreem lange levensduur.42 Okinawanen hebben doorgaans een caloriearm dieet van energiearme maar voedingsrijke bronnen, met name zoete aardappel uit Okinawa, andere groenten en peulvruchten.42 Eveneens hebben leden van de Calorie Restriction Society, die het CRON-dieet (Calorie Restriction with Optimal Nutrition) volgen,43-45 lage percentages van diabetes mellitus, met lage waarden van insuline-achtige groeifactor 1, groeihormoon en indicatoren van ontsteking en oxidatieve stress.4,20,33,43 

Een overkoepelend onderzoek liet zien dat dagelijkse caloriebeperking veel cardiometabole risicofactoren bij niet-obese mensen verbeterd.46-50 Daarnaast hebben zes kortdurende onderzoeken met volwassenen met overgewicht of obesitas laten zien dat periodiek vasten even effectief is voor gewichtsverlies als standaard diëten.51 Twee recentelijke onderzoeken hebben laten zien dat dagelijkse caloriebeperking of 4:3 periodiek vasten (24 uur vasten, 3 keer per week) de insulineresistentie bij patiënten met prediabetes of diabetes type 2 ongedaan maken.52,53 In een 12 maanden durend onderzoek waarin om de dag vasten, dagelijkse caloriebeperking en een calorie gecontroleerd dieet werden vergeleken, vielen de deelnemers van beide interventiegroepen echter af maar hadden ze geen enkele verbetering in insulinegevoeligheid, lipidenwaarden of bloeddruk, vergeleken met de deelnemers in de controlegroep.54

Hart- en vaatziekte

Periodiek vasten verbeterd meerdere indicatoren van cardiovasculaire gezondheid bij dieren en mensen, waaronder de bloeddruk; rusthartslag; waarden van lipoproteïne met hoge dichtheid en lage dichtheid (HDL en LDL) cholesterol, triglyceriden, glucose en insuline; en insuline resistentie.41,43,47,55 Bovendien vermindert periodiek vasten indicatoren van systemische ontsteking en oxidatieve stress die geassocieerd worden met atherosclerose.17,27,36,56 Analyses van elektrocardiografische noteringen laten zien dat periodiek vasten de hartritme variabiliteit verhoogt door versterking van de parasympathische spanning bij ratten57 en mensen.58 Het CALERIE (Comprehensive Assessment of Long-Term Effects of Reduction Intake of Energy) onderzoek liet zien dat een vermindering van de dagelijkse calorie inname met 12% gedurende 2 jaar veel cardiovasculaire risicofactoren bij niet-zwaarlijvige mensen verbeterd.46-50 Varady et al. meldde dat om de dag vasten effectief was voor gewichtsverlies en cardioprotectie bij volwassenen met normaal gewicht en overgewicht.59 Verbeteringen in cardiovasculaire gezondheidsindicatoren worden doorgaans duidelijk binnen 2 tot 4 weken na het starten met het om de dag vasten en verdwijnen vervolgens gedurende enkele weken na het hervatten van het normale eetpatroon. 57

Kanker

Meer dan een eeuw geleden hebben Moreschi en Rous het gunstige effect van vasten en caloriebeperking op tumoren bij dieren omschreven. Sindsdien hebben vele onderzoeken bij dieren laten zien dat caloriebeperking of het om de dag vasten het optreden van spontane tumoren tijdens normale veroudering bij knaagdieren vermindert en het onderdrukt de groei van vele soorten opgewekte tumoren en verhoogt tegelijkertijd hun gevoeligheid voor chemotherapie en bestraling.7-9,60 Ook wordt gedacht dat periodiek vasten het energiemetabolisme in kankercellen verstoort, hun groei remt en ze vatbaar maakt voor klinische behandelingen.61-63 De onderliggende mechanismen omvatten een verlaging van de signalering door de insuline- en groeihormoonreceptoren en een verbetering van de forkhead box O (FOXO) en nucleaire factor van erytroïde afgeleide 2 (NRF2) transcriptiefactoren. Genetische schrapping van NRF2 of FOXO1 vernietigt de beschermende effecten van periodiek vasten tegen opgewekte carcinogenese terwijl de levensduur wordt verlengd,64,65 en de schrapping van FOXO3 behoudt de bescherming tegen kanker maar verkleint het levensduureffect.66 Het activeren van deze transcriptiefactoren en de stroomafwaartse targets door middel van periodiek vasten kan bescherming bieden tegen kanker en tegelijkertijd de stressbestendigheid van normale cellen versterken (Fig. 1). 

Klinische onderzoeken naar periodiek vasten bij kankerpatienten zijn voltooid of nog aan de gang. Bij de meeste van de eerste onderzoeken lag de focus op naleving, bijwerkingen en kenmerking van biomarkers. Een onderzoek naar dagelijkse caloriebeperking bij mannen met prostaatkanker toonde bijvoorbeeld een uitstekende naleving (95%) en geen bijwerkingen.67 Verschillende casestudy’s met patiënten met glioblastoom suggereren dat periodiek vasten tumorgroei kan onderdrukken en de overleving kan verlengen.9,68 Lopende onderzoeken die zijn aangemeld op ClinicalTrials.gov zijn gericht op periodiek vasten onder patiënten met borst-, eierstok-, prostaat-, baarmoeder-, dikkedarmkanker en hersentumoren (zie Tabel S1 in de Bijlage). Tussen onderzoeken variëren specifieke periodieke vastendiëten maar ze schrijven allemaal het periodiek vasten voor tijdens chemotherapie. Geen onderzoek heeft nog vast kunnen stellen of periodiek vasten de terugkeer van kanker bij mensen beïnvloedt.9

Neurodegeneratieve Aandoeningen

Epidemiologische gegevens suggereren dat overmatige energie-inname, vooral op middelbare leeftijd, het risico op een beroerte, Alzheimer en Parkinson vergroten.69 Er is sterk preklinisch bewijs dat het om de dag vasten de start en progressie van Alzheimer en Parkinson bij diermodellen kunnen vertragen.5,12 Periodiek vasten verhoogt de neuronale stressbestendigheid via meerdere mechanismen, waaronder het versterken van de mitochondriale functie en het stimuleren van autofagie, de productie van neurotrofe factoren, antioxidantafweer en DNA-herstel.12,70 Bovendien verbetert periodiek vasten gamma-aminoboterzuur remmende overdrachtsstoffen (d.w.z. γ-aminozuur gerelateerde remmende neurotransmissie), die beroertes en excitotoxiciteit kunnen voorkomen.71 Gegevens uit gecontroleerde onderzoeken naar periodiek vasten bij personen die risico lopen op of getroffen zijn door een neurodegeneratieve aandoening, ontbreken. Idealiter zou een interventie vroeg in het ziekteproces worden gestart en lang genoeg worden voortgezet om een ziektemodificerend effect van de interventie te kunnen ontdekken (bijv. Een 1-jarige studie).

Astma, Multiple Sclerose en Artritis 

Gewichtsverlies vermindert de symptomen van astma bij obese patiënten.72 In één onderzoek hadden patiënten die zich aan het om de dag vastendieet hadden gehouden, een verhoogde serumwaarde van ketolichamen op energiebeperkte dagen en ondervonden gewichtsverlies gedurende een periode van 2 maanden, waarin astmasymptomen en luchtwegweerstand werden verminderd.17 Een vermindering van de symptomen werd geassocieerd met een significante verlaging in serumwaarden van indicatoren van ontsteking en oxidatieve stress.17 Multiple sclerose is een auto-immuunziekte die gekenmerkt wordt door axon-demyelinisatie en neuronale degeneratie in het centrale zenuwstelsel. Om de dag vasten en periodieke cycli van energiebeperking op 3 achtereenvolgende dagen, verminderen auto-immuun demyelinisatie en verbeteren het functionele resultaat in een muismodel van multiple sclerose (experimenteel opgewekte auto-immuun encefalomyelitis).73,74 Twee recentelijke pilotonderzoeken hebben laten zien dat patiënten met multiple sclerose, die zich houden aan periodiek vastendieet, verminderde symptomen hebben in slechts 2 maanden.73,75 Omdat het ontstekingen verminderd,17 zou periodiek vasten naar verwachting ook gunstig kunnen zijn voor reumatoïde artritis, en er is inderdaad bewijs dat het gebruik ervan bij patiënten met artritis kracht bijzet.76

Chirurgische en Ischemisch weefselletsel

Het periodiek vastendieet vermindert weefselschade en verbetert functionele uitkomsten van traumatisch en ischemisch weefselletsel in diermodellen. Preoperatief vasten vermindert weefselschade en ontstekingen en verbetert de resultaten van chirurgische ingrepen.77 In diermodellen van vaatchirurgisch letsel verminderde 3 dagen vasten ischemie-reperfusieletsel in de lever en nieren en, vóór de verwonding, resulteerde dit in een vermindering van door trauma opgewekte arteria carotis intimale hyperplasie.78 Uit een willekeurig overkoepelend onderzoek bleek dat 2 weken voordat de operatie plaatsvindt, een dagelijkse energiebeperking de resultaten verbetert bij patiënten die een maag-bypass-operatie ondergaan.79 Dergelijke bevindingen suggereren dat preoperatief periodiek vasten een veilige en effectieve methode kan zijn om chirurgische resultaten te verbeteren. 

Verscheidene onderzoeken hebben gunstige effecten aangetoond van periodiek vasten in diermodellen met traumatisch hoofd- of ruggengraatletsel. Periodiek vasten na verwonding was ook effectief in verbetering van cognitieve gebreken in een muismodel van traumatisch hersenletsel.8 Indien ingewijd vóór of na cervicale of thoracale dwarslaesie, vermindert periodiek vasten weefselschade en verbetert het functionele resultaten bij ratten. Opkomend bewijs suggereert dat periodiek vasten de atletische prestaties kan verbeteren en een praktische benadering kan blijken te zijn voor het verminderen van de morbiditeit en mortaliteit die gepaard gaan met traumatisch hersen- en ruggengraatletsels bij atleten. (Zie het gedeelte hierboven over de fysieke effecten van periodiek vasten.) Uit onderzoek bij dieren blijkt dat periodiek vasten het brein, hart, de lever en nieren kan beschermen tegen ischemisch letsel. De potentiële geneeskrachtige voordelen van periodiek vasten bij patiënten met een beroerte of een hartinfarct moeten echter nog worden getest.

PRAKTISCHE OVERWEGINGEN

Ondanks het bewijs voor de gezondheidsvoordelen van periodiek vasten en de toepasbaarheid ervan op veel ziekten, wordt er hinder ondervonden voor de brede acceptatie van deze eetpatronen in de maatschappij en door patiënten. Ten eerste is een dieet van drie maaltijden per dag met tussendoortjes zo ingebakken in onze cultuur dat een verandering in dit eetpatroon zelden zal worden overwogen door patiënten of artsen. De overvloed aan voedsel en uitgebreide marketing in ontwikkelde landen zijn ook belangrijke hindernissen die moeten worden overwonnen.

Ten tweede zullen veel mensen bij het overschakelen naar een dieet van periodiek vasten honger, prikkelbaarheid en een verminderd concentratievermogen ervaren tijdens perioden van voedselbeperking. Deze eerste bijwerkingen verdwijnen echter meestal binnen 1 maand, en patiënten zouden hiervan op de hoogte moeten worden gebracht.17,20,27 Ten derde zijn de meeste artsen niet opgeleid om een periodiek vastendieet voor te schrijven. Artsen kunnen hun patiënten adviseren om geleidelijk, over een periode van meerdere maanden, het tijdsbestek waarin ze elke dag voedsel consumeren te verkorten, met als doel om 16 tot 18 uur per dag te vasten (Fig. 4). Als alternatief kunnen artsen het 5:2 periodiek vastendieet aanbevelen, met een calorie-inname van 900 tot 1000 1 dag in de week gedurende de eerste maand en daarna 2 dagen per week gedurende de tweede maand, gevolgd door een verdere vermindering van een inname van 750 calorieën 2 dagen in de week gedurende de derde maand en uiteindelijk een inname van 500 calorieën 2 dagen per week gedurende de vierde maand. Een diëtist of voedingsdeskundige moet worden geraadpleegd om er zeker van te zijn dat aan de voedingsbehoeften van de patiënt wordt voldaan en om de patiënt van voorlichting en onderwijs te blijven voorzien. Zoals bij alle lifestyle veranderingen, is het belangrijk dat artsen voldoende informatie, aanhoudende communicatie en ondersteuning en regelmatige aanmoediging blijven verstrekken. 

CONCLUSIE

Preklinische onderzoeken en klinische beproevingen hebben aangetoond dat periodiek vasten vele voordelen heeft voor veel gezondheidsproblemen, zoals obesitas, diabetes mellitus, hart- en vaatziekten, kanker en neurologische aandoeningen.

Diermodellen laten zien dat periodiek vasten de gezondheid gedurende de hele levensduur verbeterd, terwijl klinische onderzoeken voornamelijk relatief korte termijn interventies omvatten, gedurende een periode van enkele maanden. Het moet nader worden bepaald of mensen periodiek vasten jarenlang kunnen volhouden en eventueel de voordelen, die in diermodellen naar voren komen, kunnen opbouwen. Bovendien hebben klinische onderzoeken zich voornamelijk gericht op jongeren en middelbare volwassenen met overgewicht en we kunnen de voordelen en betrouwbaarheid van periodiek vasten die in deze onderzoeken zijn waargenomen niet generaliseren naar andere leeftijdsgroepen. 

Hoewel we de specifieke mechanismen niet volledig begrijpen, zijn de gunstige effecten van periodiek vasten metabole omschakeling en cellulaire stressbestendigheid. Sommige mensen kunnen of willen zich echter niet houden aan een dieet van periodiek vasten. Door de processen die periodiek vasten in verband brengen met brede gezondheidsvoordelen beter te begrijpen, kunnen we mogelijk gerichte farmacologische behandelingen ontwikkelen die de effecten van periodiek

vasten nabootsen zonder de voedingsgewoonten substantieel te hoeven veranderen.

Onderzoeken naar de mechanismen van caloriebeperking en periodiek vasten in diermodellen hebben geleid tot de ontwikkeling en het testen van farmacologische interventies die de gezondheids- en ziektemodificerende voordelen van intermitterend vasten nabootsen. Voorbeelden zijn onder andere middelen die een milde metabolische uitdaging veroorzaken (2-deoxyglucose, metformine en mitochondriale ontkoppelingsmiddelen), de mitochondriale bio-energeses versterken (keto-ester of  nicotinamide riboside), of de mTOR-route remmen (sirolimus).12 De beschikbare gegevens uit diermodellen suggereren echter dat de veiligheid en werkzaamheid van dergelijke farmacologische benaderingen waarschijnlijk inferieur zijn aan die van periodiek vasten. 


Nieuwsbrief
Wil je wekelijks het nieuwste blog, aankondiging van webinars, nieuwe interessante boeken en meer in je mailbox? Meld je dan aan voor onze nieuwsbrief.


Over de auteur

De Sportrusten-redactie is fan van rustig ademen, koud douchen, marathons lopen, ver fietsen en verse groenten.

We zijn continu op zoek naar interessante verhalen en artikelen. Heb jij een tip voor de Sportrusten-redactie? Mail naar info@sportrusten.nl

Word fit met een glimlach (en af en toe een grimas)

2 reacties op "The new England journal of Medicine: periodiek vasten"

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.