Waarom mediteren niet ontspannen is (integendeel)

Zo.

Dat was (weer) zwaar.

Heftig.

10 dagen Vipassana*.

Dat is 10 dagen niet lezen, niet schrijven, niet praten, niet mailen etc. Maar wél mediteren.

Weer terug in de gewone wereld met praten, mailen, denken, boodschappen doen en luisteren is het even wennen.

Ik meld me rustig op het Sportrusten-hoofdkwartier.

Neef twee zegt opgewekt dat ik weer aan de bak kan, omdat ik lekker ben uitgerust.

‘Jij hebt 10 dagen lekker kunnen ontspannen, dus je bent weer fit’, zegt ie.

Ontspannen.

Dat is het wel het láátste woord dat ik zou gebruiken om mediteren mee te omschrijven.

Mediteren is werken.

Hard werken.

Vipassana meditatie doe je om je brein te temmen.

In plaats van dat gedachtes met mij aan de haal gaan, train ik mijn brein, zodat ik mijn gedachtes zelf een beetje in de hand hou.

Dat valt niet mee.

Mijn brein laat zich moeilijk temmen.

Het is in ieder geval een stuk moeilijker dan mijn bovenbenen trainen om een marathon te lopen.

Bovenbenen laten zich makkelijker trainen dan het brein.

Hoe je dat, je brein temmen?

Op dag één begin met een oefening om je concentratie te verhogen.

De instructie is eenvoudig: observeer je ademhaling in de ‘driehoek’ van de bovenkant van je neus schuin naar beneden tot je bovenlip.

En dat meer dan 10 uur per dag.

Al snel blijkt dat mijn brein niet goed is in zo’n eenvoudige taak.

Ik denk al na drie minuten niet meer aan mijn ademhaling. Ik vraag me af of mijn autoresponder wel aan staat. Want nu ik hier 10 dagen opgesloten zit, kan ik mijn mail natuurlijk niet checken.

Het zou wel handig zijn als neef twee ook kan inloggen op mijn e-mail account. Voor het geval dat. Dat moet ik niet vergeten te zeggen als ik terug ben. Maar dat is pas over 10 dagen, nu eerst op mijn ademhaling letten.

Ik observeer mijn ademhaling weer.

Ongeveer een minuutje.

Dan dwalen mijn gedachten alweer af.

Een nieuw boekidee. Mijn zoons. Een flard van een vakantie 8 jaar geleden. Zij die niet genoemd mag worden. Pijn aan mijn knie. Een nummer van Johnny Cash. Nog meer pijn aan  mijn knie.

Poeh: Vipassana meditatie is niets voor mij, ik lig liever in een hangmat.

Er komen veel gedachten voorbij, vóór ik met mijn aandacht weer terug ben bij mijn ademhaling.

Ok. Terug naar mijn ademhaling.

Het is een worsteling, maar na drie dagen gaat het beter. Soms lukt het om wel een halfuur lang alleen maar op mijn ademhaling te letten.

Dan ben ik dus al drie dagen lang meer dan 10 uur op mijn ademhaling aan het letten.

Waarom let je in vredesnaam 10 uur per dag op je ademhaling?

De reden om op mijn ademhaling te letten is enkel om mijn concentratie te trainen.

Geen afleiding van het verleden of de toekomst. Geen ergernissen en verlangens, maar alle aandacht nu op mijn ademhaling.

Dat is nodig omdat op dag 4 het echte werk gaat beginnen.

Op dag vier begint het mediteren.

Met mijn verhoogde concentratie ga ik in gedachten mijn hele lichaam langs met de boodschap:

Observeer en blijf gelijkmoedig.

Oberveren dus NIET reageren.

Ok. Klinkt eenvoudig.

Op mijn schedel voel ik subtiele tintelingen. In mijn gezicht voel ik warmte. Op mijn schouders voel ik niet zoveel. En zo ga ik langzaam mijn lijf langs.

Gaat prima.

Tot ik bij mijn rechterknie kom. En die doet pijn. Veel pijn.

Dan nemen mijn gedachten het over.

Mediteren is ook niets voor mij, was het überhaupt wel een goed idee om hierheen te komen?

Hoe dan ook: ik moet mijn houding veranderen, want deze pijn in mijn knie is echt niet goed.

Maar dan denk ik: niet reageren, alleen observeren.

Alles is vergankelijk. Alles ontstaat en vergaat vanzelf. Ook deze pijn. Ook als ik niet reageer.

Maar de pijn is te erg.

En ik strek mijn been. Mijn brein stopt met observeren en gaat nadenken en handelen.

Dan begin ik opnieuw met observeren.

Dagenlang doe ik niets anders: observeren en proberen gelijkmoedig te blijven.

Er komen veel gedachtes voorbij. Geluk. Pijn. Angst. Euforie. Van alles. Terwijl ik niets anders doe dan in stilte zitten en observeren.

Het is heftig, zeker niet ontspannen.

Maar mediteren doet wat. Ik raak ballast kwijt, ik ont-ego beetje bij beetje en ik leer veel bij.

Het is moeilijk in woorden te vangen wat het precies doet.

Eigenlijk moet je het gewoon zelf eens doen (het is gratis, alles gebeurt door vrijwilligers en met giften van mediteerders die je voorgingen).

Ja, maar wat héb je eraan?

Goed. Een simpel en praktisch voorbeeld. Na mijn 10 dagen Vipassana meditatie ga ik mijn mails beantwoorden. Na een eerste schifting blijven er 176 berichten over. Ik beantwoord mails. Tot ik bij een mail kom over jaarcijfers, omzet, belastingen, telefoonrekeningen, winst- en verliesrekening. Een lange mail met veel vragen over geld. Niet mijn favoriete onderwerp.

Ik open een nieuw venster op mijn computer. Even op Facebook kijken of mensen nog reageren op de post van Sportrusten.

Ho! Ik ben bezig mijn mails te beantwoorden. Leuke mails beantwoord ik meteen, vragen over ademhaling en hardlopen mail ik terug, maar als er een mail komt met een onderwerp waar ik niet vrolijk van wordt, dan ga ik naar Facebook. Mijn brein zoekt naar positieve sensaties en loopt weg voor ingewikkeld gedoe. Weg van de moeilijke mail, naar Facebook.

Terug naar mijn mail: antwoorden.

Mijn brein is deze dagen een beetje getemd. Objectief observeren en gelijkmoedig blijven, in plaats van heen en weer schieten tussen negatieve gedachten en positieve gedachten.

Ode aan gelijkmoedigheid.

Heb jij wel eens gemediteerd in stilte? Ik ben benieuwd wat het jou heeft gebracht.