Ik doe het nu 20 jaar, doe jij het al?

27 december 2005 leerde ik een oefening die mijn leven veranderd heeft.

Van S. N. Goenka leerde ik die dag om mijn ademhaling te observeren in de denkbeeldige driehoek die begint tussen mijn ogen, mijn neusvleugels bestrijkt en het gebied boven mijn bovenlip.

Nu ben ik Goenka dankbaar voor deze spectaculaire oefening. Twintig jaar geleden vond ik de oefening saai en suf.

In de meditatiezaal in Dilsen-Stockem hou ik mijn linkeroog dicht, met mijn rechteroog kijk ik de zaal rond. Iedereen zit stil met een rechte rug. De meditatieleraar zit met gesloten ogen op een verhoging voor de groep. Tussen mij en de leraar zitten ongeveer 50 mensen. Mediteerders. Ik hoor hier niet tussen, denk ik. Gevolgd door; wanneer kan ik weg? Maar ik ging niet weg, ik bleef tien dagen op het meditatiecentrum en doorliep de hele cursus. Tien dagen om 4:00 uur opstaan, 11 uur per dag mediteren en niet praten. Mijn mobiele telefoon had ik ingeleverd en zelfs mijn leesboek en mijn notitieboekje met een pen had ik ingeleverd. Hier mocht niks. Nieuwe prikkels werden geminimaliseerd om me bewust te worden van de sensaties op mijn lichaam en mijn gedachtes.

Ik werd gek

Toen ik me aanmeldde voor deze tiendaagse cursus woonde ik in Amsterdam. De route naar de dichtstbijzijnde supermarkt telde onderweg 5 cafés. Meestal bleef ik hangen in een café voor ik bij de groenteafdeling van de supermarkt was. Een paar biertjes en een kipsaté later was de supermarkt dicht. De ochtenden voelde ik me belabberd. Droge mond, zeurende hoofdpijn en weinig concentratie. Na lang tandenpoetsen, twee glazen water en drie koffie, kwam ik de werkdag wel door met een glimlach en wat pepermuntjes, maar in mijn eentje thuis overheersten sombere gedachtes en een gevoel van is-dit-het-nu? De meeste dagen antwoordde ik: ja, dit is het nu, niks aan te doen. Maar op een zaterdagmorgen las ik in een katern van Trouw iets over mediteren. In café Thijssen op de Lindengracht at ik een croissant, dronk een koffie en bladerde in de krant die op mijn tafeltje lag. Oud-minister Johan Witteveen vertelde over gedachtes, voelen, zingeving en mediteren. Ik kan niet terughalen wat het precies was, maar iets in het artikel sprak me aan, waardoor ik twee uur later thuis Cursus mediteren intoetste in Google. En vijf minuten later had ik me een tikkie impulsief aangemeld voor een tiendaagse Vipassana-cursus.

Nooit meer mediteren

De cursus was saai, pijnlijk, zwaar, negen dagen te lang, confronterend en nogal een lijdensweg. Na tien dagen nam ik me voor om nooit meer te mediteren. Interessant, maar niet mijn pakkie an. In mijn boek Tien dagen stil beschrijf ik de dagen op het meditatiecentrum en mijn voornemen om niet meer te mediteren. Een halfjaar later meldde ik me echter opnieuw aan voor een tweede tiendaagse cursus. Mediteren had me meer gebracht dan ik had verwacht. In de jaren na mijn tweede stilteretraite nam ik me vaak voor om dagelijks te mediteren. Soms lukte dat een aantal weken, maar vaker was het een worsteling. Een dag met mediteren, werd gevolgd door drie dagen hectiek, een volle agenda en een vol hoofd; mediteren schoot erbij in. Nu mediteer ik 28 dagen per maand, de dagen dat het erbij inschiet zijn per maand op één hand te tellen. Tijd nemen om met mijn ogen dicht mijn ademhaling te observeren is vanzelfsprekend geworden. Een dag mét meditatie is aangenamer en rijker dan een dag zonder meditatie. Mijn werkdagen zijn verrukkelijk en het contact met mijn leuke zoon is mooi en betekenisvol. De laatste jaren heb ik nieuwe vrienden gemaakt en een nieuwe liefde ontmoet. Mediteren speelt bij alles een rol.

Waarom heeft mediteren zo’n impact?

Wie langer mediteert, merkt op: verrek, dit doet meer dan ik dacht. Hoe werkt dat? Voor een deel is dat ongrijpbaar, voor een deel is het heel logisch. Je gedachtes hebben invloed op je gedrag. Als je dochter op haar vijftiende met veel make up naar buiten gaat, heb je gedachtes. Als je zoon nog zit te gamen als jij gaat slapen, heb je gedachtes. Als je nu.nl opent en je leest een bericht, heb je gedachtes. Als een vergadering uitloopt omdat een collega nog iets in wil brengen, heb je gedachtes. Als je op de bank zit en even niets hoeft, heb je gedachtes. Kort voor je gaat slapen, heb je gedachtes. Zijn het positieve gedachtes die de toekomst zonnig tegemoet treden én ben je met je aandacht in het huidige moment? Dan is je gedrag aanstekelijk voor aardige mensen. Zijn je gedachtes echter vooral gevuld met angst, twijfel, frustratie of onzekerheid? Dan is je gedrag aanstekelijk voor bange, gefrustreerde mensen.

Een gevolg van de observatieoefening is een nieuwe manier van denken. Ik had in het begin niet door dat mijn denken veranderde. Omdat ik natuurlijk ook nog de angstige, negatieve gedachtes had/heb. Pas na een tijdje merk je op welke gedachtestroom overheerst en – nog waardevoller – hoe je zelf aan het roer staat van je gedachten.

Ik ben benieuwd of jij de observatieoefening al doet en wat je ervan merkt.

Woon je in de buurt van Amsterdam? Kijk in de agenda voor onze ochtendmeditaties, een uur samen zitten van 6:30 tot 7:30. Een bijzonder begin van je dag.

Enne: januari 2026, iedere dag 20 minuten mediteren. Doe je mee?

Over de auteur

Ademhaling is mijn favoriete onderwerp. Hardlopen en kou staan gedeeld tweede. Over deze onderwerpen schreef ik 10 boeken en ik leid ademcoaches en koucoaches op. Mijn favoriete ademhalingsoefening is anapana en run-dip-run is mijn favoriete training.

Koen de Jong