Pleidooi voor de herwaardering van mens-zijn

‘Oh, dit is belangrijk, deze moet ik opnemen,’ zegt M. en hij neemt zijn telefoon op.

Ik neem een slok koffie en kijk wat rond. In de hoek van de ruimte staat een enorme plant en aan de muur hangt een schilderij van een vrouw die uitkijkt over een meer met op de achtergrond besneeuwde bergtoppen. Boven de vrouw staat een quote: You must be the change you wish to see in the world. Midden in de ruimte staat een grote tafel met twee schalen: één met appels en sinaasappels en één met bananen. Tussen de schalen staat een kan water.

‘We leren leidinggevenden verschillende wetenschappelijk onderbouwde tools om stress te managen,’ M. praat in zijn telefoon, steekt zijn hand op en spreidt vijf vingers. Ik moet nog vijf minuten wachten, maak ik eruit op. Hij doet de deur open van een lege kamer en gaat in een fauteuil zitten.

Even later komt hij me halen.

‘Sorry voor het wachten, dat is een grote klant van ons. ABN Amro belde, die moest ik opnemen.’

‘Geen probleem hoor, ik heb nog nooit meegemaakt dat een bank belt,’ grap ik.

‘Werk je nog niet met corporates?’

‘Het was een grapje, een bank kan niet bellen, vermoedelijk had je een medewerker van de bank aan de lijn.’

M. vindt het niet grappig, maar uit beleefdheid lacht hij even.

Na een gesprek over ademhalingsoefeningen tegen stress, hardlopen voor vitaliteit en gezond lunchen voor meer energie in de middag, loop ik over de Veluwe terug naar station Ede-Wageningen. Ik had een rugzakje mee met loopkleren en zag mijn kans schoon om na de afspraak door de natuur naar het station te rennen.

Er knaagde iets

M. heeft een trainingsbureau en naast leiderschapstrainingen is er steeds meer vraag naar vitaliteit. Hoe houd je medewerkers fit en gezond? Daar spraken we over. Eigenlijk waren we het overal wel over eens (ademhalingsoefeningen zijn prachtig en gezond eten is een zegen) en toch had ik het gevoel dat er iets niet klopte.

Een ademhalingsoefening gun ik iedere werknemer van de ABN Amro en alle corporates bij mekaar.

Maar als we het hebben over ademhalingsoefeningen denk ik niet aan een wetenschappelijke tool om stress te managen, met ademhalingsoefeningen kun je ontspannen, opgeslagen herinneringen naar boven halen, voelen dat je leeft, creativiteit aanwakkeren, emoties herkennen en je dagen glans geven.

In plaats van oefeningen in te zetten om stress reguleren, is het betekenisvoller om oefeningen in te zetten om het denkbrein te dereguleren. En dan ervaren wat het lichaam voor bijzonders in petto heeft.

Ademhalingsoefeningen om mens-zijn te herontdekken

Dat klinkt wat vaag.

Voorbeeld.

Als jonge mensen leren we om onze emoties te beteugelen. Worden we boos en gooien we met speelgoed tegen de muur, dan krijgen we te horen dat dat niet mag en moeten we afkoelen op onze kamer en als we verdrietig zijn en huilen, dan krijgen we een snoepje en worden we aangemoedigd om snel te stoppen met huilen. Al op jonge leeftijd maken we een mechanisme eigen dat emoties onderdrukt, we leren niet wat de waarde is van de emotie. Niet alleen met emoties leren we om het te onderdrukken, ook met fysieke behoeftes gaat dat zo. Wil je met je handen eten en halverwege het eten een dansje doen, dan ben je lastig en als je stilzit en met mes en vork eet, ben je netjes en goed bezig. Ook het denken, krijgt volop beloning. Dat staat op een voetstuk. Geven we het goede antwoord op 7 x 8 dan krijgen we een sticker in ons schrift en al op jonge leeftijd zijn testen en toetsen van het intellectuele brein de voornaamste manier om ontwikkeling in kaart te brengen.

Gevolgd: als we zitten en leren worden we beloond door onze ouders en leraren en als we boos zijn of verdrietig, krijgen we te horen dat we dat beter kunnen onderdrukken.

Natuurlijk is het goed om te leren dat we onze broers en zussen niet zomaar een hengst moeten verkopen, maar als we emoties en de signalen van ons lichaam alleen maar onderdrukken in dienst van beheersing en denken, gaat het mis.

Met een beetje mazzel krijg je een burn-out en geeft je lichaam een signaal dat je niet kunt negeren en ga je een andere koers varen. Heb je pech, dan lig je op 86ste op je sterfbed en denk je na een leven lang werken en onderdrukken: was dit het nou?

Heb je wel gewerkt voor een fijn huis, maar heb je niet de emoties kunnen laten vloeien om van het huis een thuis te maken.

Innerlijk kind

Toen mijn leraar voor het eerst begon over mijn innerlijk kind, dacht ik dat het tijd was om een nieuwe leraar te zoeken. Innerlijk kind: wollig gezever, waar ik niets mee heb, dacht ik. Maar toen ik tijdens een trail in een paardenbak vol met water stapte, viel het kwartje. Ergens tussen mijn twaalfde en mijn twintigste heb ik (een beetje) aangeleerd om volwassen gedrag te vertonen en kinderlijke behoeften te onderdrukken. Maar ook na ons twintigste hebben we behoefte aan knuffelen, de slappe lach, woede uitbarstingen, verdriet om onrecht of spelen. Daar is niks kinds aan: dat is mens-zijn. We hoeven die emoties niet alleen in een stemhokje te laten spreken bij de verkiezingen of anoniem in een voetbalstadion met 50.000 anderen, dat kan altijd.

Ademhalingsoefeningen kunnen een prachtig instrument zijn om te switchen tussen je volwassen denker en je mooie, kinderlijke gevoelens. In het begin heeft dat switchen tijd nodig; tijdens een weekje vakantie kun je ontladen en emoties en het lichaam vrij spel geven (sporten, dansen, lachen, huilen, angst doorvoelen, eenzaamheid erkennen, liefde ervaren). Maar met wat oefening heb je steeds minder tijd nodig om te switchen en zijn ademhalingsoefeningen een mooie manier om te schakelen tussen je collega’s op het werk en je kinderen en je partner thuis.

Tot je helemaal niet meer hoeft te switchen en gelijktijdig je denkhoofd en je gevoelslijf áán kunt laten, zonder conflict.

Ode aan emoties, ons lichaam, ons *kuch* innerlijk kind.

Mocht er eens een bank bellen, dan kom ik niet aan met een wetenschappelijke tool om stress te managen, dan kom ik aan met oefeningen om het denkhoofd te parkeren en plaats te maken voor emoties en het wonder van ons lichaam.

Pleidooi voor de herwaardering van mens-zijn.