Overdrijven met kou: hoe herken je dat?

Zondag was de Kaagloop; een wedstrijd van tien kilometer in Wervershoof.

Eline, mijn zus en de vader van Eline stonden aan de goede kant van het hek met een startnummer.

Ik leunde met mijn ellebogen op het dranghek en wachtte op de start. Toen dik vijfhonderd lopers rechts de hoek omliepen, werd ik aangesproken.

‘Jij zou toch meedoen?’ een man met een grijze sweater, een rode trainingsboek en een kind op zijn arm kijkt me aan.

‘Ja, helaas niet. Ik ben ziek.’

‘Ziek? Dat komt zeker door al dat dippen in de gracht, dat kan niet gezond zijn,’ de man lacht en loopt naar een kraam met warme chocomelk.

Tussen 2002 en 2020 was ik nooit ziek, sinds corona ben ik ieder jaar een paar dagen aan de beurt. Verband met koudetraining lijkt er niet echt te zijn, daar begon ik mee in 2014. Het lijkt erop dat ik niet ziek word door de kou, maar dat het griepseizoen ook niet aan mij voorbij gaat, ondanks de kou. Of is er iets anders aan de hand?

Kan het zijn dat ik ziek ben geworden door teveel koudetraining?

Eind oktober ben ik gestart met run – dip -run: drie of vier keer per week lig ik in de gracht.

Wanneer is koudetraining teveel?

Ewout Staartjes is één van de Nederlandse voorvechters voor koudeharding. In zijn boek Helende kou – Het geheim van gezonde koudetraining schrijft Staartjes over zijn ervaring met kou. Voor hem is koudeharding een medicijn gebleken en net als bij elk medicijn bepaalt de dosering of kou een medicijn is of vergif.

Staartjes beschrijft wat de gezondheidseffecten van koudetraining zijn: metabolisme, immuunsysteem, bloedcirculatie, tonus en hormonen en hij haalt wetenschappelijk onderbouwde kennis aan.

Soms vind ik het wat lastig te volgen.

Na afname van perifeer bloed werden monocyten en fagocyten uit het bloed geïsoleerd en gekoeld. Er werd onder andere gekeken naar lymfocyten, interleukine-4 en y-interferon.

Huh?

Maar wat vooral blijft hangen na het lezen van Helende kou is het enthousiasme van Staartjes voor kou. Rusland en Oekraïne zijn de laatste jaren veel in het nieuws, je zou bijna vergeten dat ze ook een vredelievende en gedeelde geschiedenis kennen in sauna en koudecultuur. Zijn ontmoetingen met Oekraïense en Russische leermeesters werken aanstekelijk en je krijgt tijdens het lezen zin om met koudeharding bezig te gaan.

Wat verder opvalt is de terugkerende boodschap dat je niet te lang in ijswater moet zitten. Tijdens een run – dip – run, kijk ik nooit op mijn horloge om te weten hoe lang ik in het water zit, maar vermoedelijk is het rond de twee minuten.

Ewout Staartjes – met 30 jaar Rusland / Oekraïne / Siberië ervaring – geeft als indicatie nog kortere zwemtijden in ijswater

Bij zwemwater onder 4 graden Celsius geeft hij 4 tijden mee.

Beginner: 20 seconden.

Pinguïn (slank postuur): 30 seconden.

Zeehond (normaal postuur): 1 minuut.

Walrus (stevig postuur): 2 minuten.

Beginners en slanke mensen raadt hij aan om niet langer dan 30 seconden (!) in het koude water te gaan.

Wat gebeurt er als je te lang in ijswater zit? Wie te lang in ijskoud water zit, schiet de verkeerde kant door met nagenoeg alle effecten van kou. Trage stofwisseling, kouwelijkheid, vermoeidheid, verhoogd risico op infecties en ontstekingen, vaatspasme, cellen die verstijven, prikkelbaarheid.

Het is eigenlijk net als met sporten: een slimme dosis maakt je beter, van teveel ga je achteruit.

Hoe weet je wat te lang is?

De vraag is natuurlijk hoe zelf op kunt merken wanneer je te lang in ijswater zit. Het is in ieder geval een geruststelling dat je nooit te kort in koud water kunt zitten. Als je binnen 30 seconden je ademhaling onder controle hebt (dat blijft het voornaamste), is het effect er al en kun je gerust het water uit.

Verder is het een goede graadmeter om te voelen wanneer je op temperatuur bent. Is je huid direct na de koudeprikkel rood en ben je een uur later warm en energiek? Dan gaat het goed. Ben je een uur later wat rillerig of onbehaaglijk? Dan kun je beter wat korter de kou in.

Samengevat: ode aan kou, maar laat wilskracht en competitie thuis, zeker met wat er onder de 4 graden.

Enne: wil je binnenkort dippen in een gracht of een plas, maar ga je liever niet alleen? Kijk op de plonskaart waar mensen bij jou in de buurt samen dippen.

Over de auteur

Koen de Jong (1979) is oprichter van Sportrusten. Hij loopt hard, mediteert dagelijks en zit graag in een ijsbad.

Zijn nieuwste boek, Tem je brein, gaat over zijn favoriete onderwerp: voordelen van minder denken.

Koen schreef eerder de boeken Verademing (met Bram Bakker), De Hardlooprevolutie (met Stans van der Poel), Koud kunstje (met Wim Hof) en Tien dagen stil. Zijn werk is in meerdere landen vertaald.

Tussen 2014 en 2023 liep hij acht keer een marathon met het 14-kilometerschema. Zijn PR met dit schema is 2:42:41, maar stiekem is 'vogels kijken' zijn favoriete training.


Nieuwsbrief

Wil je wekelijks het nieuwste blog, aankondiging van webinars, meer interessante kost je mailbox? Meld je dan aan voor onze nieuwsbrief.

*  Website URL


34 reacties

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *