Hyperventileren: wat is het en wat kun je doen?

Zondag was ik in Hoorn bij sportschool Unleash by Zeger.

Freddy de Ridder had gevraagd of ik wat wilde komen vertellen over mijn boeken Tem je brein en Koud Kunstje.

Freddy mediteert geregeld op het clubhuis en heeft een opleiding gevolgd bij Wim Hof. Het is zijn wens om in Hoorn op zondagochtend met een groep aan de slag te gaan met ademhaling en kou.

Een lezing en wat oefeningen helpen wellicht mee om zijn stadsgenoten te enthousiasmeren.

Er zijn 50 nieuwsgierigen en hebben drie uur de tijd voor een lezing en verschillende oefeningen.

Na een rustige oefening gaan we heftige oefeningen doen.

‘Zijn er mensen met ervaring met een angst- of paniekaanval?’ vraag ik voor we de oefening gaan doen.

Er gaan drie vingers de lucht in.

‘Willen jullie even omruilen met iemand van de eerste rij? De heftige oefening is uitstekend om te doen als je bekend met hyperventilatie, het is prima om in een aanval te geraken, hier kun je de aanval rustig afmaken en ervaren dat het ontspannend kan werken.’

Maar dan moet het wel veilig voelen en dan wil ik er naast komen zitten, vandaar dat ik de drie vraag om naar voren te komen.

Het roept wat vragen op.

‘Wat bedoel je met een aanval afmaken, je wilt toch helemaal geen hyperventilatieaanval?’

Een hyperventilatieaanval is heftig en beangstigend, maar het is ook een roep van het lichaam: hallo, ik ben er ook nog. En dan is het goed om gehoor te geven aan de roep van je lichaam, in plaats van het signaal te onderdrukken en in een plastic zakje te ademen.

Om te beginnen: wat is hyperventileren?

Hyper betekent overmatig en ventileren is ademen. Hyperventileren = overmatig ademen.

Mensen die hyperventileren, ademen overmatig en een hyperventilatieaanval voelt beangstigend en benauwend. De neiging van omstanders is vaak om mee te gaan in de paniek en 112 te bellen of een zakje pakken om in te ademen. Het zakje zelf doet niks met zuurstof en koolzuurwaarden, maar zorgt er vaak wel voor dat mensen rustiger uitademen en dus de aanval afkappen.

In een volle trein of in een druk winkelcentrum is het fijn om de aanval af te kappen en onder controle te krijgen.

Maar daarmee los je de oorzaak van de aanval niet op

Wat is de oorzaak van een aanval?

Dat is vaak moeilijk te achterhalen. Gelukkig is de diepere oorzaak van een aanval niet meteen nodig om te weten. Als je de aanval afmaakt, merk je opluchting en weet je soms ook wat de oorzaak was. Hoe dit werkt, is deels ongrijpbaar en bij eerste-hulpposten is er geen tijd om hier al te diep op in te gaan.

We weten dat er bij hyperventilatie niks mis is met de longen en dat het hart uitstekend functioneert. Toch ervaar je beangstigende hartkloppingen en een ontketende ademhaling. Bij jonge kinderen zie je iets vergelijkbaars gebeuren als ze boos of verdrietig worden. Iedere ouder heeft het wel eens zien gebeuren. Je zoon of dochter is aan het spelen en er gaat iets stuk of er wordt iets afgepakt. De ademhaling wordt diep en schokkerig en een paar tellen later is er woede of verdriet. De diepe en schokkende ademhaling is het eerste signaal dat er een emotionele respons uit het lichaam naar boven komt. Kun je als kind daarna naar hartelust huilen of boos zijn, dan is de emotie uit je systeem. Word je echter afgekapt en leer je op jonge leeftijd dat huilen of boos zijn ongewenst is, dan slaat het naar binnen en kan het er jaren later alsnog uitkomen. Het is net als met het afwassen van een kom soep. Als je meteen na het eten de afwas doet, spoel je de kom zo schoon, maar wacht je drie dagen dan is het moeilijk om de aangekoekte soep los te krijgen en eruit te spoelen. Hyperventilatie is het moment dat aangekoekte soep loskomt, dan kun je het maar beter gebruiken om het op te schonen.

Het is bevrijdend om een hyperventilatieaanval niet te onderdrukken, maar zijn gang te laten gaan. Heftig, schokkend ademen en hartkloppingen; rust laten gaan in goed gezelschap en onderzoekend observeren. Niet reageren met angst of ingrijpen, maar gewoon laten gaan. Praktisch is dat vaak onmogelijk. Omdat je geest er niet naar staat of omdat het moment niet goed uitkomt. In een volle trein is het niet te doen om rustig een aanval te observeren en je niets aan te trekken van de andere mensen in de coupé. Toch is dat een waardevolle manier om rust en ontspanning te ervaren en de angel uit de angst te halen.

Heftige ademhalingsoefeningen kunnen dan helpen om een bevrijdend en heerlijk gevoel te krijgen. Een hyperventilatieaanval overkomt je niet van de één op de andere dag, het is opgebouwd in je lichaam.

Een slim en bijzonder lichaam.

Mooi om dat aan het woord te laten.

De drie in Hoorn kregen geen aanval, maar hadden wel een gevoel van diepe ontspanning na de oefening.

‘Met dat voorbeeld van een kind dat een schokkende ademhaling krijgt vóór hij boos of verdrietig wordt, ben ik niet meer bang om een aanval te krijgen. Dat herken ik enorm bij mijn jongste zoon,’ zegt E. na afloop.

Laat het lichaam zijn gang gaan, als het iets wil zeggen en je krijgt er veel energie en ontspanning voor terug.

Zijn er mensen met ervaring met angst-, paniek- of hyperventilatieaanvallen die met heftige ademhalingsoefeningen werken?

Ik ben benieuwd naar reacties.

Enne: woon je Hoorn? Meld je zondag vooral bij Freeze op zondagochtend, ook als je gewoon een avontuurlijke ochtend wilt en wil bruisen van de energie.